LOJİSTİK UYGULAMALARI
Dünya üzerindeki gelişmiş/sanayileşmiş veya gelişen/sanayileşen bir ülkede etkin bir ulaştırma sisteminin olmaması düşünülemez. Klasik olarak, masraf ve zaman şartları göz önünde bulundurularak ürünlerin üretim noktasından tüketim noktasına kadar en az zorlukla ulaştırılacağı varsayılır. Lojistik, daha önceki bölümlerde de ifade edildiği üzere, hammaddeler, yedek parçalar, arzlar ve nihai eşyalar olarak ürünlerin çıkış noktasından tüketim noktasına hareketini kapsamaktadır. Bir noktada üretilen bir ürün, olası müşteri için tüketim noktasına ulaştırılamadığı müddetçe çok az bir değere haizdir. Taşıma, bu bahsi geçen hareketin gerçekleşmesini sağlar. Mal akışının temelini oluşturan taşımacılık kavramını kısaca; lojistik zincirinin değişik bağlantı noktaları arasında malların kontrollü hareketi olarak tanımlayabiliriz
INCOTERMS (International Commercial Terms)
Bu kurallar ICC (International Chamber of Commerce / Uluslararası Ticaret Odası) tarafından uluslararası ticarette satıcı ve alıcıların sorumluluklarını belirleme maksadı ile oluşturulmuş ve ilk olarak 1936 yılında yayınlanmıştır. Son olarak 2000 yılında revize edilmiş ve halihazırda Incoterms 2000 adı altında geçerlilik taşımaktadırlar.
Incoterm’ler ile belirlenen hususlar:
• Satış bedelinin ödeme şekli.
• Malların hasar veya zayii ile ilgili sorumluluğun hangi noktadan veya zamandan itibaren satıcıdan alıcıya geçeceği.
• Malların teslim yeri ve nakliye şekli.
• Malların teslimatı ile ilgili masrafların taraflara dağılımı.
• Nakliye ve Sigorta sorumluluğunun kime ait olduğu.
• Malların ihraç, ithal veya transit edilmesi için gerekli olan evrakların düzenlenmesi, formalitelerin yapılması ve bu işlerle ilgili masrafların taraflara dağılımı.
INCOTERM’LER ve KAPSAMLARI:
GRUP E
Çıkışta teslim
• EXW (ex works .....)
Malın belirtilen yerdeki fabrikanın kapısında teslim edilmesi
GRUP F
Navlun ödenmemiş olarak teslim
•
FOB
(Free On Board)
Satıcının malı sevk limanında gemide teslim etmesi
• FCA (free carrier .....)
Satıcının ülkesinde teslim yeri belirterek taşımacıya teslim etmesi
•
FAS
(Free Alongside Ship)
Satıcının ülkesinde ismi belirtilen limanda gemi yanında teslim etmesi
GRUP C
Navlun ödenmiş olarak teslim
•
CFR
(Cost and Freight)
Alıcının ülkesinde adı belirtilen boşaltma limanına kadar navlun ödenmiş olarak
teslim
•
CIF
(Cost,Insurance and Freight)
Alıcının ülkesinde adı belirtilen varış limanında navlun ve sigorta primi
ihracatçı tarafından ödenmiş olarak malı teslim etmesi
• CPT (carriage paid to .....)
Malın alıcının ülkesinde belirtilen yere kadar navlunu ödenmiş olarak teslim edilmesi
• CIP (carriage and insurance paid to .....)
Malın alıcının ülkesinde belirtilen yere kadar navlunu ve sigortası ödenmiş olarak teslim edilmesi
GRUP D
Varışta teslim
• DAF (delivered at frontier .....)
Malın satıcının ülke sınırında nakliyeciye teslim edilmesi
• DDU (delivered duty unpaid .....)
Malın alıcının ülkesinde belirtilen yerde gümrük vergisi ödenmemiş olarak teslim edilmesi
• DDP (delivered duty paid .....)
Malın alıcının ülkesinde belirtilen yerde gümrük vergisi ödenmiş olarak teslim edilmesi
Çoğu tüketim malları karayolu ile taşınır. Karayolu taşımacılığı küçük yüklerde havayolu, daha büyük yüklerde ile demiryolu ile rekabet etmektedir. Ancak esnek ve çok yönlü kullanıma açık olmaları önemli bir avantaj sağlamaktadır. Dış ticaretimizde birim değeri yüksek olan malların ve aynı zamanda zaman faktörü yönünden fazla esnek olmayan malların karayolu ile taşınmasının ağırlıklı olduğunu görülmektedir. Bu taşıma şekli diğerlerine oranla pahalı, ancak aciliyetin önem kazandığı durumlarda gereklilik arz eden ve ülkemiz açısından elinde bulunan, Avrupa’nın ve bölgesinin en büyük filo kapasitesi sayesinde vazgeçilemez olan bir taşıma şeklidir. Bu taşıma şekli ile ihracatçının mallarının ithalatçıya doğrudan ve en esnek şekilde ulaştırılması sağlanmaktadır. Büyük ve küçük kargolar için uygun olduğunu da ifade edebiliriz. Ancak, bu taşıma şeklinde navlun bedelinde belirli bir standart olmayıp, bu çeşitli etkenlere bağlı olarak değişebilir.
Denizyolu Taşımacılığı
Deniz taşımacılığı en ucuz taşıma şeklidir. Bu taşıma şekli, kombine taşımacılıkta önemli bir yer tutmaktadır. Denizyolu taşımacığında, limanlar ve liman işletmeciliği ile bulundukları yerlerin stratejik konumları büyük öneme sahiptir. Limanlar yükleri toplama ve dağıtma özelliğine haiz olup, denizyolu taşımacılığının başlangıç ve bitiş noktalarıdır. Malların gönderilmesinde en yavaş nakliye yöntemi olmakla birlikte, büyük hacimli malların taşınması için en uygun yöntemdir. Dünya ticaretinin büyük bir bölümü bu taşıma yöntemi ile gerçekleştirilmelidir.
Demiryolu Taşımacılığı
Diğer bir taşımacılık şekli de demiryolu üzerinden yapılan taşımacılık şeklidir. Uzun mesafelerde, zamanın biraz daha esnek olduğu durumlarda kıta içi taşımacılığı açısından önem arz eden bir taşıma şeklidir. Deniz yolu ile bağlantılı olduğu düşünüldüğünde kombine taşımacılığa entegre olmuş olan bir demiryolu taşımacılığının etkisinin oldukça güçlü olacağı açıktır. Türkiye açısından bakıldığında, ülkemizin entegre taşımaya yönelik olarak özellikle konteynır altyapısının yetersiz olması ve aynı zamanda altyapıda yeterli iyileştirilmenin yapılamaması bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır.
Havayolu Taşımacılığı
Bu şekiller arasındaki en pahalı olanı ise havayolu taşımacılığıdır. Bu taşımacılık şekli, malların ucuz olarak dış piyasalara nakli amaçlandığında ağırlık verilecek taşıma şekli olmaktan çıkmaktadır. 47 Genelde hacim olarak küçük, değer olarak büyük mallar ile uzun mesafelere kısa zamanda nakledilmesi gereken mallar için en önemli taşıma aracı olmaktadır ve bu bağlamda da aciliyet arz eden durumlarda vazgeçilemez bir taşıma şeklidir.
Boru Hattı Taşımacılığı
Bu taşıma şekli petrol, doğal gaz ve su gibi ürünlerin taşınması için kullanılan bir yöntemdir. Ülkemiz açısından bakıldığında Hazar Havzası’nda üretilecek olan petrol ve doğal gazın Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı ile ülkemiz üzerinden uluslararası pazarlara ulaştırılması yönünde yapılan çalışmalar bir sonuç vermiştir. Ayrıca, Irak üzerinden gelen petrolün Akdeniz’e ulaştırılmasını sağlayan Yumurtalık Boru Hattı da önemli bir stratejik avantaj sağlamaktadır.
Lojistik hizmet sağlayanlar nakliye şeklini seçerken taşımaya konu olan ürünün cinsine, yükleme ve teslim noktalarına, fiyat beklentisine, taşıma zamanına, taşımada istenilen güvenliğe, ülkelerin taşımalar için koydukları kurallara göre planlama yapmaktadırlar. Bu planlama içinde amaç, taşınan ürünlerin mümkün olduğu kadar liman, depo, dağıtım merkezleri gibi bekleme alanlarında kısa süreli kalmasıdır. Bilindiği üzere, uluslararası arenada ürünün fiyatı üreticinin belirlediği satış fiyatı değildir. Üzerinde pazarlık yapılacak olan fiyat alıcıya teslim fiyatıdır. Bu fiyat ise fabrika çıkış fiyatı ile
taşıma, depolama, elleçleme, sigorta, ambalajlama, konteynıra yerleştirme, paletleme ve takip giderleri gibi lojistik giderlerinin eklenmesi ile ortaya çıkar.