Yeni kayıt veri tabanı kovan
olarak bilinen altı büyük bölümden oluşmaktadır. Her kovanda, yapılandırma
bilgisinin parçalarını farklı kategorilere bölen çok sayıda anahtar bulunur. Bu anahtarlar da,
bilgiyi daha dar bir şekilde tanımlanmış kategorilere ayıran alt anahtarlara bölünür. İstenirse bu
alt anahtarlar da, daha alt düzeydeki başka alt anahtarlara ayrılabilir. Alt
anahtarların bir altındaki düzeyde değerler
vardır; bu değerlere bir ad atanır ve her biri değerin verisi olarak adlandırılan, yapılandırma bilgisinin belirli
bir parçasını depolamaya ayarlanabilir.
Sözü edilen altı kovan şunlardır: HKEY_LOCAL_MACHINE,
HKEY_USERS, HKEY_DASSES_ROOT, HKEY_CURRENT_USER, HKEY_DYN_DATA ve
HKEY_CURRENT_CONFIG. Bunların içinden yalnızca ikisi (HKEY_USERS ve
HKEY_LOCAL_MACHINE) gerçekten kovandır. Diğer dört bölüm ise, esasında ilk iki
kovandaki bilginin işaretçileridir. Bunların yaratılma nedeni, işaret ettikleri
bilgiye erişimin pek çok farklı uygulama için sık sık gerekmesidir.
HKEY_LOCAL_MACHINE kovanı, kayıt veri tabanının bulunduğu
bilgisayara özgü yazılım, donanım ve kullanıcı bilgilerini depolamak için
kullanılır. Beş anahtar içerir: HARDWARE, SAM, SECURITY, SOFTWARE ve SYSTEM.
HARDWARE anahtarı, bilgisayara o anda yüklü olan tüm donanım
hakkında bilgi içerir.
SAM ve SECURITY anahtarları, yerel bilgisayarda yaratılan tüm
kullanıcılar, yerel ve genel gruplar hakkında bilgi içerirler.
SOFTWARE anahtarı, dosya türü-program bağlantıları ve
yazılımını yüklediğiniz uygulama satıcıları için anahtarlar içerir.
SYSTEM anahtarı, bilgisayara yüklü sistem yazılım
bileşenlerinin ayarlarını içerir.
SYSTEM anahtarı altı alt anahtara ayrılır: ControlSetOOl,
ControlSet002, CurrentControlSet, Done, Select ve Setup. Aygıt sürücüleri ve
hizmetler için ayarlar ControlSetOOl, ControlSet002, ve CurrentControlSet
anahtarları altında depolanır. Done anahtarı başka bir işe ayrılmıştır ve şu
anda kullanılmamaktadır.
Select anahtarı, hangi ControlSet’ in geçerli denetim seti ve
hangisinin bilinen en başarılı denetim seti olduğunu depolamak için
kullanılmaktadır. Son anahtar, Windows NT yüklemesi ve kurulumu sırasında
kullanılan Setup anahtarıdır. Yüklemenin metin kipindeki bölümü tamamlandıktan
ve sistem yeniden ön yüklendikten sonra, Windows NT yüklemesini GUI bölümüyle
sürdürmek için kullanılır.
HKEY_USERS kayıt kovanı, bilgisayarda oturum açan
kullanıcıya özgü bilgiyi depolamak için kullanılır. HKEY_USERS kovanının
altında iki anahtar vardır: .DEFAULT ve oturum açan geçerli kullanıcının SID’ i
olan bir anahtar.
HKEY_DASSES_ROOT kayıt
kovanı, HKEY_LOCAL_MACHINE kovanında yer alan Software\Classes anahtarının
işaretçisidir. Bu anahtar eski Windows 3.1 kaydında depolanmış kayıt bilgisini
içerir.
HKEY_CURRENT_USER kovanı,
HKEY_USERS altındaki, geçerli oturumu açmış kullanıcıyı temsil eden anahtarın
işaretçisidir.
Bu kovan, Windows NT’ nin
gelecekteki bir yinelemesine ayrılmıştır ve şu anda kullanılmamaktadır.
HKEY_CURRENT_CONFIG kovanı,
HKEY_LOCAL_MACHINE kovanında yer alan SYSTEM\CurrentControlSet\Hardware
Profiles\Current alt anahtarının işaretçisidir.
Windows NT sürüm 4 aynı
şemayı birkaç istisna dışında izler. Tüm dosyalar, kullanıcı hesabına özgü
kayıt ayarları dışında, hâlâ %SYSTEMROOT%\SYSTEMa2VCONFIG dizininde
depolanmaktadır. Windows NT sürüm 4’ te, dizin yapısına yeni bir dizin eklenmiş
ve %SYSTEMROOT%\PROFİLES olarak adlandırılmıştır. Bu yeni dizinin altında,
Windows NT güvenlik hesapları veri tabanında tanımlanmış her Windows NT
kullanıcı hesabına bir tane olmak üzere, çok sayıda dizin vardır. Dizin adları
kullanıcı hesaplarının adlarıdır. Bu kullanıcı hesap dizinlerinin her birinde,
NTUSER.DAT olarak adlandırılan bir dosya bulacaksınız. Her kullanıcıya özgü kayıt
verisi, kullanıcı dizininde NTUSER.DAT dosyasında depolanmaktadır. Yeni dizin
yapısı, Application Data, Desktop, Favorites, NetHood, Personal, PrintHood,
Recent, SendTo, Start Menu ve Templates gibi şeyler için her kullanıcı
dizininin altına alt dizinler de ekler.
Windows NT Sürüm 4 Kaydını Oluşturan Dosyalar
DEFAULT Bilgisayara oturum açan ve tanımlı profili olmayan kullanıcı için bir
kullanıcı profili yaratımında kullanılan, varsayılan ayarlardır.
SAM Bilgisayardaki
kullanıcı veya grup hesapları iç!n yerel güvenlik bilgisidir. Bir etki alanı
denetçisinde, etki alanı güvenlik bilgisini de içerir.
SECURITY Bilgisayardaki grup üyelikleri, kullanıcı hakları ve parola
politikaları için yerel güvenlik bilgisidir.
SOFTWARE Bilgisayarda yüklü olan yazılım için, yerel uygulama yazılım
yapılandırması veri tabanıdır.
SYSTEM Sistem ön yükleme işlemini, sürücüleri, hizmetleri ve genel işletim
sistemi seçeneklerini denetleyen yerel sistem veri tabanıdır.
SYSTEM.ALT SYSTEM kayıt
dosyasının güncellenmesi sırasında bir yazılım veya donanım hatası oluştuğunda
başvurmak üzere kullanılan, SYSTEM kayıt dosyasının zaman uyumlu tam bir
kopyası.
DEFAULT.LOG HKEY_USERS\.DEFAULT
alt anahtarı değişikliklerini göstermek için kullanılan bir hareket günlüğü.
SAM.LOG HKEY_LOCAL_MACHINE\SAM
alt anahtarı değişikliklerini göstermek için kullanılan bir hareket günlüğü.
SECURITY.LOG HKEY_LOCAL_MACHINE\SECURITY
alt anahtarı değişikliklerini göstermek için kullanılan bir hareket günlüğü.
SOFTWARE.LOG HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE
alt anahtarı değişikliklerim göstermek için kullanılan bir hareket günlüğü.
SYSTEM.LOG HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM
alt anahtarı değişikliklerini göstermek için kullanılan bir hareket günlüğü.
DEFAULT.SAV Windows NT
kurulumunun GUI bölümünde kullanılan HKEY_USER\DEFAULT alt anahtarı yedek
kopyası.
SOFTWARE.SAV Windows NT kurulumunun GUI bölümünde kullanılan HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE
alt anahtarı yedek kopyası.
SYSTEM.SAV Windows NT
kurulumunun GUI bölümünde kullanılan HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM alt anahtarı
yedek kopyası.
USERDIFF Windows NT’ nin güncellenmesinden sonraki ilk oturum açışlarında tüm
kullanıcılara uygulanan ayarlar.
NTUSER.DAT Kullanıcı hesaplarına özgü çalışma ortamlarını tanımlayan ayar, seçenek
ve tercihler. Tanımlanmış her kullanıcı hesabı, kendi profil dizininde
(HKEY_CURRENT_USER kayıt kovanında) bu dosyayı içerir.
NTUSER.DAT.LOG HKEY_CURRENT_USER
kovanı değişikliklerini gösteren bir hareket günlüğü. Tanımlanmış her kullanıcı
hesabı, kendi profil dizininde bu dosyayı içerir.
Bu bölümde, acil durumlara hazırlığın yanı sıra, gerçek
kurtarma işlemini de ele alacağız. Bir kurtarma planını, yıkım (felaket) anında
izlenecek standart yordamlarla birlikte gözden geçireceğiz. Bu bölümde, bir
Microsoft Windows NT Emergency Repair Disk’ i nasıl oluşturacağınızı, eğer bir
ikiz ön yükleme bölmesi kullanıyorsanız kurtarma yordamında neyi
değiştireceğinizi ve en kötüsü başınıza gelirse, sunucuyu nasıl
değiştireceğinizi göstereceğiz.
Ağ sistemlerinin en talihsiz yanı, ara sıra çökmeleri ve
hemen hemen hiç kimsenin buna vereceği tepkinin kestirilememesidir. Yıkım
başlamadan önce yıkımdan kurtarma planını hazırlamak, hem stres düzeylerinizi
azaltabilir hem de hataları önleyebilirsiniz.
Kendinizi gerçekten hazır saymanız için, olabildiğince çok
olay için plan yapmalısınız. Mümkün olan tüm arıza senaryolarını şekillendirin
ve her biri için ne yapabileceğinizi deneyin. Her senaryo için izlemeniz
gereken adımları yazın. Sistem arızalandığında, gerekli standart kurtarma
yordamları dizisini yazılı olarak hazır bulundurmak çok önemlidir.
Grubunuzun boyutuna bağlı olarak, kurtarma yordamlarını
denemek ve belgelemek için, bu grubu iki veya üç kişiden oluşan daha küçük
gruplara bölebilirsiniz. Belgelendirmeyi yaratırken her şeyi yazın.
Acil durum yordamlarınızın geçerli sürümlerinin kopyalarını
çeşitli yerlerde tutun; böylece, acil bir durum olduğunda, nerede olursanız
olun ve durum ne olursa olsun bu yordamlara ulaşabilirsiniz. Sonra da
yordamları olabildiğince güncel tutun! Sistemler zaman içinde değişir ve
dolayısıyla onları kurtarma yordamları da zaman içinde değişmelidir. Ayrıca
dağıtılmış olan tüm kopyaların güncelleştirildiğinden de emin olmanız gerekir.
Windows NT sunucunuz ön yükleme yapamadığında (birçok sistem yöneticisi için
acil durumu en iyi tanımlayan olay), yaratmış olduğunuz standart yıkımdan
kurtarma yordamlarına gidin ve bunları adım adım izleyin.
Kurtarma yordamları ile
ilgili aklınızda bulundurmanız gereken önemli şey, minimalist bir yaklaşımın
iyi olmasıdır; her zaman en az baskıcı ve en az keskin olan adımları önce
deneyin. Başarılı olurlarsa, ağınız ve kullanıcılarınız üzerinde en az baskı
ile, en fazla bilgiyi kurtarmış olursunuz (ki, kurtarma çalışmasının mantığı da
budur). İlerleyen bölümlerde en kolayından en keskinine kadar kullanabileceğiniz
yöntemleri, sırasıyla ele alacağız.
Eğer sisteminizde bir
değişiklik yaparsanız, sistemin ön yüklemesini olanaksız kılan bir
yapılandırmayı da istemeden yaratabilirsiniz. Bu durumda en kolay ve genellikle
de en iyi olan kurtarma aracı, yeniden ön yükleme işlemine başladığınızda
karşınızda olacaktır. Şöyle bir ileti görürsünüz:
Press spacebar NOW to invoke
Hardware Profile/Last Known Good menu
Ara çubuğuna basmak pek çok
durumda, o son sağlıksız değişikliği basitçe atlayacak olası oturum açma
seçimlerinin bir listesini size verecektir. Ayrıca, sistemde yapmış olduğunuz
pek çok değişiklik, bu kurtarma seçeneğinde yansıtılmayacaktır; dolayısıyla
geri döneceğiniz iyi bir yapılandırma her zaman olmayabilir. Sistemin bir
seçenek olarak tuttuğu bir değişikliği bile yapmış olsanız, yine de
sorunlarınız olabilir. Bir yapılandırma değişikliğinden sonra sisteme başarılı
bir şekilde oturum açtığınızda, Windows NT onun iyi bir yapılandırma olduğunu
varsayar (ama böyle olmayabilir).
Büyük bir donanım
değişikliği yapmaya başlamadan önce kendinizi koruduğunuzdan emin olmak
istiyorsanız, önce geçerli donanım profilinizin kopyası olan yeni bir donanım
profili yaratın. Sonra yeni profile ön yükleme yapın ve istediğiniz değişiklikleri
gerçekleştirin. Eğer işler umduğunuz gibi gitmezse, önceki yapılandırmanıza
dönme şansınız olur.
Geçerli donanım profilinizin
bir kopyasını yaratmak ve bunu, yeğlenen ön yükleme seçeneği durumuna getirmek
için şu adımları izleyin:
1.
Masa üstünün sol üst köşesinde bulunan My Computer
simgesine çift tıklayın.
2.
System Properties iletişim kutusunu ekrana getirmek
için Properties’ i seçin.
3.
Hardware Profiles sekmesine tıklayın.
4.
Geçerli donanım profilini seçin ve Copy düğmesine
tıklayın. To metin kutusuna, yeni yapılandırmanın adını yazın.
5.
Eğer yeni profili, yeğlenen ön yükleme seçeneği
durumuna getirmek istiyorsanız, onu seçin ve sonra da yeni donanım profilinizi
kutunun üstüne taşımak için, liste kutusunun yanındaki yukarı okuna tıklayın.
6.
Yeniden ön yükleme yaptığınızda Windows NT Server’ ın
yeni donanım profilini (kısa bir beklemeden sonra) otomatik olarak seçmesini
mi, yoksa uygun seçeneği işaretleyerek bir donanın profilini seçtiğiniz ana
kadar sistemin belirsiz bir süre beklemesini mi istediğinize karar verin.
7.
OK’ e tıklayın. Yeni yapılandırma kaydedilecek ve
başlangıç seçenekleri saptanacaktır.
Windows NT Server’ ı ilk
yüklediğinizde, yükleme programı sizden bir Emergency Repair Disk (ERD)
yaratmak isteyip istemediğinizi soracaktır. Önerimizi dikkate alıp yükleme
programının bu diski yaratmasına izin vermiş olduğunuzu umuyoruz. Ancak ERD
yalnızca geçerli tutulduğunda faydalıdır. Pek çok sistem, sürekli evrim geçiren
süreçlerin bir ürünü olduğu için, ERD’ niz ancak geçerli kurulumunuza ait bilgi
depolanmışsa sizi bataktan kurtarabilir.
Peki o zaman, ERD’ de tam
olarak ne var? ERD’ deki dosyalar, MS-DOS alt sistemi başlangıç dosyalarının
(ALTO.EXEC.NT ve CONFIG. NT.) kopyalarının yanı sıra kayıt kovanları ve
Security Accounts Manager veri tabanıdır. Sisteminizde ne zaman "büyük bir
değişiklik" yapsanız, bu değişiklikten önce ve sonra ERD’ nin yenilenmiş
bir kopyasını yapmak iyi olacaktır. Bu, sorun çıktığında bir başvuru noktası
sağlayacaktır. Yolunda gitmeyen bir şeyler olduğunda, önceki yapılandırmayı
hızla geri yükleyebilirsiniz.
Peki, "büyük bir değişiklik" nedir? Sabit sürücüleri veya bölmelerini, dosya sistemlerini, yapılandırmaları, vb eklemek, kaldırmak ya da değiştirmektir. Örneğin, sabit sürücü yapılandırmanızı her değiştirişinizde, o değişiklikten önce ve sonra ERD’ nin yeni bir kopyasını almanız kesinlikle iyi olacaktır. Microsoft Exchange Server veya Microsoft SQL Server gibi yeni bir öğenin sunucunuza eklenmesi ve Control Panel’ dan yapılan değişiklikler de, değişiklikten önce ve sonra ERD’ nin yenilenmesini gerektiren durumlar olacaktır.
Bir ERD yedeği bulundurmanın
da iyi olacağını aklınızda bulundurun; her zaman en az bir kuşak geriden ERD’ i
koruyun.
Yeni bir Emergency Repair
Disk yarattığınızda ERD’ i yaratan program RDISK.EXE her zaman disketi
biçimlendirdiği için, biçimlendirilmesine aldırmayacağınız bir disket
kullanmanız gerekecektir. ERD’ i yaratmak için şu adımları izleyin:
1.
A: sürücüsüne bir 3.5 inç, 1.44 MB’ lık disket
yerleştirin.
2.
Start menüsünden Run’ ı seçin.
3.
rdisk yazın ve
sonra da OK’ e tıklayın.
4.
Update Repair Info’ ya tıklayın. Onarım bilgisini
güncelleştirmek için OK’ e tıklayın. rdisk’ i çalıştırmak eskiden kaydedilmiş
bilginin üzerine yazacaktır. Büyük bir değişikliğin ardından bir güncelleme
yapıyorsanız, değişikliğin sabit ve istenir olduğundan emin olana kadar bu
adımı atlayın. Eğer bu adımı atlamak istiyorsanız No’ a tıklayın.
5.
Onarım bilgisi güncellendikten sonra, sistem sizden
Emergency Repair Disk yaratmayı isteyip istemediğinizi soracaktır. Diski yapmak
için Yes’ e tıklayın.
6.
Diski güvenli ve emin bir yerde depolayın.
Eğer kullanıcı hesaplarını
ve dosya güvenliğini yedeklemek isterseniz, rdisk’ i üçüncü adımda tek başına
değil, /S anahtarıyla birlikte çalıştırın. Bu, başlangıç ekranını ve bu ekranın
onaylama adımını atlayıp doğrudan onarım dizini bilgisini güncelleştirmeye
gidecektir. Geçerli yapılandırmanızı kaydettikten sonra, ERD yapma isteğini
doğrulamanızı isteyecektir. A: sürücüsünde yeni biçimlendirilmiş bir disketiniz
varsa Yes’ i seçin; sonra da OK’ e tıklayın. Bilgi, diskete kaydedilecektir.
Emergency Repair Disk
gerekli ve yararlı bir araçsa da, ön yüklenebilir bir disk olmadığına dikkat edin. Ön yükleme dosyaları ve onarım bilgi
dosyaları için zaten üzerinde yer de yoktur.
Eğer sisteminiz ön yükleme
yapmazsa, ön yükleme için başlangıç yükleme disklerini veya birçok durumda sizi
hızla çalışır duruma getiren Emergency Boot Disk’ i kullanabilirsiniz. Sistem
bölmenizdeki kritik bir dosya yanlışlıkla silinmiş veya bozulmuş bile olsa,
acil ön yükleme diskinizi, ön yükleme yapmak ve Windows NT bölmenize doğrudan
ulaşmak için kullanabilirsiniz.
Yaratmak üzere olduğunuz ön
yükleme diski her Windows NT Server makinesi için soysal değildir. Ancak eğer birkaç makine üzerinde oldukça standart bir
yapılandırmanız varsa; bu disk işe yarar.
Bir Windows NT ön yükleme disketi yaratmak: x86 sürümü
A: sürücüsüne bir disket
yerleştirin; sonra da komut satırından veya Explorer’ dan disketi
biçimlendirin. Unutmayın, disket Windows NT altında biçimlenmiş olmalıdır. Disk
biçimlendikten sonra, sistem bölmesinin kök dizininden diskete şu dosyaları
kopyalayın:
• NTLDR
• NTDETECT.COM
• NTBOOTDD.SYS (varsa)
• BOOT.INI
NTBOOTDD.SYS dosyası
yalnızca, ön yükleme işlemini denetlemek için kendi BIOS’ nu kullanmayan bir
SCSI denetçisini kullanmanız durumunda bulunur. Eğer ön yükleme bölmesinde
NTBOOTDD.SYS yoksa, buna gerek de olmayacaktır.
Bir Windows NT ön yükleme disketi yaratmak: RISC sürümü
RISC tabanlı makineler için
bir Windows NT ön yükleme disketi yaratmak istediğinizde, kök dizinden diskete
farklı bir dosya serisini kopyalama gerekliliği dışında, x86 tabanlı
bilgisayarlarda uygulanan yordamların aynısını izlersiniz. Dosyalar şunlardır:
• OSLOADER.EXE
• HAL.DLL
RISC tabanlı sistemlerde,
geçici olmayan bir RAM’ de depolanmış olan bilgi, bir x86 tabanlı
bilgisayardaki BOOT.INI dosyasında depolanan bilginin eşdeğeridir. Disketi
gösterecek bir seçenek eklemek için, ön yükleme seçim menüsünü değiştirmeniz
gerekecektir. Disketinizdeki SYSTEMPARTITION için kullanacağınız Advanced RISC
Computing (ARC) adı şudur:
scsi(0)disk(0)fdisk(0)
Aşağıdakiler için gerekli
değerleri saptayın:
• OSLOADER: Yeni yaratmış olduğunuz disketin
işaretçisi
• OSLOADPARTITION: Birincil
bölmeniz (ikincil ikiz bölmelerinin işaretlenmesini gerektiren, ikizlenmiş ön
yükleme bölmeleri ile çalışmadığınız sürece)
• OSLOADFILENAME: \ SYSTEMROOT dizininin yolu
ARC Adlandırma standardı
ARC, hem Intel x86 hem de RISC tabanlı bilgisayarlar için aynı yoldan
kullanılabilecek soysal (generic) bir adlandırma standardıdır. Standart,
adaptör türünü ve sayısını, disk numarasını, rdisk numarasını ve son olarak da
bölme (partition) numarasını tarif etmektedir. Şu biçimdedir:
<adapter type>(x)disk(y)rdisk(z)partition(n)
Burada <adapter type> "scsi" veya "multi"
olabilir. Genellikle x86 işlemcilerle kullanılan, BIOS’ u kullanan SCSI
adaptörleri ya da SCSI olmayan adaptörler için "multi" ‘yi kullanın.
X değeri, sıfırla başlayan adaptör numarasıdır. Y değeri. SCSI adaptörler için
diskin SCSI ID’ i dir. "multi" için bu değer her zaman sıfırdır. Z değeri, "scsi" için daima
sıfırdır ve "multi” için diskin sıfırla başlayan sıra numarasıdır. Son
olarak, bölme numarası, hedef diskin
üzerindeki bölme numarasıdır; bölme numaraları birle başlar ve sıfır sayısı ,da
diskteki kullanılmayan alanlara ayrılmıştır.
Genel kural şudur: Eğer ilk
birkaç ay yaşatabilirseniz, daha sonra, bilgisayarın kendisi kadar ömrü olabilir.
İkizi yaratılmış bir ön yükleme bölmesine sahip olmanın anlamı, kesinlikle
sorun çıkmasını istememenizdir. Ve sorun çıkarsa da, hızla tekrar devreye
girebilirsiniz: Ön yükleme diskiniz çökerse, bir yandan ön yükleme bölmesini
değiştirirken, bir yandan da hızla ikizini çalıştırmaya geçersiniz.
Ancak, bunu yapabilmek için,
bir acil ön yükleme diski ile sisteme girmeniz gerekecektir. Bir acil ön
yükleme diski yaratmak için, önceki bölümde belirtmiş olduğumuz adımları
izleyin ancak bir adım daha ekleyin. Bir Intel x86 işlemcisi için, disketteki
BOOT.INI dosyasını düzenleyerek, (birincil ön yükleme bölmesi yerine ikincil
ikiz bölmeyi işaretlemesi için) ön yükleme bölmesinin ARC adını değiştirin.
Örneğin, bir çift Adaptec 2940 adaptörünüz varsa ve ilk sabit disk üzerindeki
birincil bölmeden açılış için SCSI BIOS kullanarak ön yükleme sürücülerinizi
çift yönlüleştirmişseniz, BOOT.INI dosyanızda şöyle bir satır bulunabilir:
multi(0)disk(0)rdisk(0)partition(l)\NTS40="Windows
NT Server"
Bu satırı aşağıdaki gibi
değiştirmeniz gerekmektedir:
multi(l)disk(0)rdisk(0)partition(4)\NTS40="Windows
NT Server"
Diyelim ki, olabilecek en
kötü şey gerçekleşti ve sunucunuz tamamen çöktü. Başarısız sabit sürücüyü
değiştirdiniz ve kaybolan dosyaları geri yüklemek için manyetik bant yedeğiniz
var. Ancak dosyaları banttan geri yüklemeden önce, en azından ön yükleme
yapabileceğiniz bir noktaya geri dönmeniz gerekiyor.
1.
İlk adım, yeni diske Windows NT Server’ ı yeniden
yüklemektir. Temel sisteminiz yüklendikten sonra, Emergency Repair Disk’ ten
veya banttan (hangisi daha geçerli ise) kayıt ve bölme bilgisini geri
yükleyebilirsiniz.
2.
Sunucuyu ön yükleme diskinden yeniden başlatın; eğer
çöken sunucunuzu onarmak için ERD kullanacaksanız, Repair seçeneğini seçin.
(Repair seçeneği, bölme bilginizi ve kaydınızın çoğunu geri yüklemenize olanak
tanıyacaktır.)
3.
Emergency Repair Disk elinden geleni yaptıktan sonra,
sunucuyu yeniden başlatıp en son normal yedekleme bantınızdan kayıp verinin
geri kalanını da geri yükleyebilirsiniz. Manyetik bant sürücüsü, yerel olarak
iliştirilmiş olmalıdır, ağa bağlı bir bant sürücüsü değil. Kayıt bilginizin
geri kalanını da kurtarmak için Restore Local Registry seçeneğini seçtiğinizden
emin olun.
4.
Sunucuyu yeniden başlatın; artık hazırsınız.
Tüm bu süreç oldukça uzun
zaman alabilir. Sunucunun sürekli
kullanılabilir durumda olması gereken, fabrika veya başka tür üretim
işlemlerinin yapıldığı bir ortamda, bu kadar uzun bir zamanınız olmayabilir.
Böyle bir durumda en iyi çözüm, sistem diskinin ikizini yaratarak veya daha da
iyisi çift yönlüleştirerek, bu olasılığa hazır olmaktır. Bu, mümkün olan en
kısa sürede sisteminizin çalışır duruma gelmesini sağlayacaktır.
Sürücü ikizi yaratmanın biraz
daha ucuz bir alternatifi, küçükçe bir dış kurtarma sürücüsü (minimum 100 MB)
bulundurmaktır. Bu, başka türlü işe yaramayan eski ve küçük bir sürücüyü
yeniden kullanılabilir duruma getirmenin mükemmel bir yoludur. Eğer taşınabilir
bir aygıt olarak kurmuşsanız, dış kurtarma sürücüsünü birkaç sunucu için de
kullana-bilirsiniz.
Kurtarma sürücüsünü yaratmak
için, takas dosyanızı bu sürücü üzerinde olacak şekilde yapılandırarak Windows
NT Server’ ı yükleyin. Yüklemenin, kullanacağınız manyetik bandı içerdiğinden
emin olun. Ön yüklenebilir bir Windows NT kurtarma diski yaratın ve diskteki
BOOT.INI dosyasını kurtarma sürücüsünün SCSI adresini işaretleyecek şekilde
düzenleyin.
Bir sistem başarısızlığı
olduğunda, basitçe kurtarma sürücüsünü sunucuya iliştirin ve kurtarma
sürücüsüne işaret eden acil ön yükleme diskinden açılış yapın. (Bu, acil durum
hazırlıkların bir parçası olarak yaratılmıştır.) Eğer kurtarma sürücüsünde
sisteminizi çalışır durumda tutmak için yeterli kullanıcı hesabı ve yazılım
varsa, tam ölçekli bir onarımı veya başarısız sürücünün değiştirilmesini
programlayıncaya kadar, kurtarma sürücüsünü çalıştırabilirsiniz. Sistemi
kapatıp başarısız sürücüyü değiştirmeye hazır olduğunuzda, yapmanız gereken tek
şey, bant yedeğinizi bu sürücüye geri yüklemek ve sunucuyu yeniden
başlatmaktır. Gerekirse, kurtarma sürücüsünü çalıştırmaya devam ederken, geri
yükleme işini artalanda da yapabilirsiniz.
Ad
çözünürlüğü (Name resolution) Bir adın, kendisiyle ilişkili
adrese eşlenmesi işlemi.
Address Resolution Protocol IP paketleri için IP adreslerinin
MAC adreslerine çözünürlüğünü (dönüşümünü) sağlayan bir TCP/IP iletişim kuralı.
Adres
(Address) Internet’ in belirli bir kullanıcıyı tanımlamak için
kullandığı kod. username@hostname
biçimindedir; "username", kullanıcının adı, oturum açma (logon) adı
veya hesap numarasıdır; "hostname" ise, kullandığınız bilgisayarın
veya Internet sağlayıcının adıdır. Host Name, birbirinden noktalarla ayrılmış
birkaç sözcükten oluşabilir.
Ağ
(Network) Kaynak paylaşımı için bir iletişim bağlantısıyla birbirine
bağlanmış iki ya da daha fazla bilgisayar.
Ağ geçidi
(Gateway) Birinden diğerine bilgi aktarılabilmesi için, farklı
iletişim kuralları (protocols) kullanan ağları birbirine bağlamada kullanılan
bir aygıt.
Ana
bilgisayar (Host) TCP/IP kullanan bir ağ üzerindeki herhangi bir
bilgisayar. Internet üzerindeki bir ana bilgisayardan ftp kullanarak dosya
alabilirsiniz. Diğer (Telnet gibi) programlar, bir Internet ana bilgisayarına
bağlanıp kullanmanıza izin verir.
Ana etki
alanı (Home domain) Bir kullanıcı veya grup hesabının içinde bulunduğu
etki alanı.
Anonymous
ftp Üzerinde hesabınızın olmadığı bir başka bilgisayarda, dosya
kopyalama amacıyla oturum açmak için ftp kullanan bir program. Oturum
açtığınızda, kullanıcı adı olarak anonymous,
parola olarak da adresinizi girin. Bu size, herkese açık dosyalara erişim
olanağı verir. (Ayrıca Bkz. File Transfer Protocol)
Ateş
Duvarı (Firewall) İletilere ve oturum açmalara ilişkin koruyucu bir
süzgeç. Ateş duvarı, Internet’ e doğrudan bağlanan örgütlenmeler tarafından,
ağlarına yetkisiz erişimi önleme amacıyla kullanılır.
Bağlantılama
(Binding) Bir ağ kartı ve bir ağ iletişim kuralı (TCP/IP gibi)
arasında bir yazılım bağlantısı.
Birincil
etki alanı denetçisi (Primary Domain Controller-PDC) Etki
alanına oturum açan kullanıcıların kimliklerini denetleyen ve etki alanının
güvenlik politikasını ve ana veri tabanını tutan bir Windows NT etki alanı
sunucusu.
Çoğaltma
(Replication) Gönderim dizini (export directory) olarak tasarlanan bir
dizinin içeriğinin ağ bilgisayarları üzerindeki alım dizini (import directory)
durumundaki diğer dizinlere kopyalanmasına izin veren bir hizmet.
Çok
görevlilik (Multitasking) Bir bilgisayarın aynı anda birden fazla programla
çalışır gibi görünmesini sağlayan bir işletim tarzı. Her programın, bir sonraki
program işlemciyle yüklenmeden önce kısa bir süre çalışmasına izin verilir.
Programların işlemciden giriş çıkış hızı o kadar yüksektir ki, bilgisayar aynı
anda tümüyle çalışıyor gibi görünür. Bir çok görevlilik sisteminin kararlılığı,
çeşitli programların birbirinden ne kadar iyi yalıtılabildiğine bağlıdır.
Çoklu çalışma (multihreading) iş
parçacığı (thread) olarak da bilinen çeşitli süreçlerin aynı anda çalışması.
Farklı iş parçacıkları paralel işletilebildiği için, bir iş parçacığı, diğeri
bitmeden de başlayabilir. (Ayrıca Bkz. iş parçacığı)
Denetçi (Controller) Bir
Windows NT Server etki alanında, oturum açan kullanıcıların kimliğini
denetleyen ve güvenlik politikası ile ana veri tabanını tutan sunucu.
Denetim politikası (Audit policy) Günlüğü
tutulacak güvenlik olaylarının türünü tanımlayan bir ağ sistem politikasıdır.
Bir sunucu ya da tek bir kullanıcı için tanımlanabilir.
DNS ad sunucuları Domain
Name System veri tabanının bir bölümüne ilişkin bilgi içeren sunucular. Bu
sunucular, Internet boyunca ad çözünürlüğü sorguları için bilgisayar adlarını
kullanılır duruma getirir.
Dolaştırıcı (Router) iki ya da daha fazla ağın
bağlanmasına ilişkin görevleri üstlenen özel-amaçlı bir bilgisayar (ya da
yazılım paketi). Dolaştırıcılar içlerinden geçen paketlerin hedef adreslerine
bakarak, onları hangi yoldan dolaştıracağına karar verir.
Domain Name System (DNS) Internet
üzerindeki ana bilgisayarları (hosts) tanımlamak için hiyerarşik bir adlandırma
sistemi sunan dağıtımlı veri tabanı. DNS’ in WINS’ den farkı, yapılandırmasının
statik olmasıdır. WINS yapılandırması ise tümüyle dinamiktir. (Ayrıca Bkz.
Windows Internet Name Service).
Düğüm (Node) Internet üzerindeki bir
bilgisayar; ana bilgisayar (host) da denir. Gopher çalıştıran yerler ya da ftp
bölgeleri gibi, bir hizmet sunan bilgisayarlar, ayrıca sunucu (server) olarak
da adlandırılır.
Dynamic Data Exchange (DDE) işlemler
arası iletişim. DDE’ yi destekleyen programlar aynı anda çalıştırılırlarsa,
etkileşimleri aracılığıyla veri değişimi yapabilirler.
Dynamic Link Library (DLL) Çeşitli
programlar tarafından kullanılabilecek yürütülebilir kod ve veriyi içeren bir
program modülü. Bir program, ancak etkin (active) ise DLL kullanılır. DLL, onu
kullanan programdan çıkıldığında kaldırılır.
Eş düzeyde ağ (Peer-to-peer network) Herhangi
bir ara aygıt gerektirmeksizin iki ya da daha fazla bilgisayarın birbiriyle
iletişim kurabileceği bir ağ türü. Eş düzeyde ağ üzerinde, bir bilgisayar hem
sunucu, hem de istemci olabilir.
Etki alanı (Domain) 1. Windows
NT’ de, bir güvenlik politikasını ve bir kullanıcı hesap veri tabanını paylaşan
bir grup bilgisayar. 2. Internet’ te, bir TCP/IP ağ etki alanı. (Ayrıca Bkz.
etki alanı adı.)
Etki alanı adı (Domain name) Bir
Internet bölgesini tanımlayan benzersiz ad. Verili bir bilgisayarın birden
fazla etki alanı adı olabilir; ancak verili bir etki alanı adı yalnızca bir
bilgisayara işaret eder. Ayrıca, herhangi bir gerçek makineye bağlı olmayan bir
etki alanı adı da olabilir. Bu genellikle bir grup ya da bir işyeri, gerçek bir
Internet bölgesi (sitesi) oluşturmadan bir Internet E-mail adresine sahip olmak
istendiğinde onaya çıkar; Internet hizmet sağlayıcının bilgisayarı, listedeki
etki alanı yararına posta hizmetlerini yürütür.
Etki alanı denetçisi (Domain controller) Bir etki
alanındaki, oturum açan kullanıcıların ad ve parolalarını kabul edip kimlik
denetimini başlatan bir sunucu.
File Allocation Table (FAT) Bir sabit
sürücü üzerindeki dosyaların yerlerini ve boyutlarını izleyen bir tablodan
oluşan ve MS-DOS tarafından kullanılan bir dosya sistemi.
File Transfer Protocol (ftp) Bir ağ ya
da telefon hattı üzerinden, bir bilgisayardan diğerine, bir ya da daha fazla
dosyayı aktarma aracı.
Finger Internet’ te bir kişiye ilişkin
bilgi görüntüleyen bir program. UNDC sistemlerinin çoğunda bu komut, o anda
kimin oturum açmış olduğunu (ve büyük olasılıkla o kişinin Internet adresine
dayalı diğer bazı bilgileri) bildirir.
Fully Qualified Domain Name (FQDN) Köke kadar
gidecek şekilde tüm ağ etki alanlarının adını içeren bir Internet etki alanı
adı.
Genel grup (Global group) Yalnızca
kendi ana etki alanından hesaplar içeren bir Windows NT kullanıcı grubu. Ancak,
bir genel grup, hem ana (home) hem de güvenen (trusting) etki alanlarındaki
sunucular için hak ve izinler kazanabilir ve yerel grupların "üyesi"
olabilir.
Genel hesap (Global account) Bir
kullanıcının, ana (home) etki alanındaki normal Windows NT kullanıcı hesabı.
Çoklu etki alanı içeren bir ağ üzerinde, her kullanıcının tek bir etki alanında
(ana etki alanında) tek bir hesabının olması ve diğer etki alanlarına etki
alanı güven ilişkileri aracılığıyla erişim kazanması daha uygundur.
Gopher Kullanıcının uzak
bilgisayardan bilgi bulmasına izin veren ve menüden kullanılabilen bir araç.
Bir Gopher sunucuya bağlanmak için genellikle, göz atma menüleri içeren Telnet
kullanılır.
Graphic Interactive Format (GIF) Grafiksel
görüntüleri depolamak için kullanılan bir dosya biçimi.
Güven ilişkileri (Trust relationship) Bir iş
istasyonu veya sunucunun, oturum açan bir kullanıcıya, etki alanı denetçisi
tarafından (onun yararı için) kimlik denetimi yapıldığına güvenmesi anlamına
gelen bir güvenlik terimi. Ayrıca, ve daha yaygın olarak, bir etki alanındaki
etki alanı denetçisinin, bir başka etki alanından onun etki alanına oturum açan
kullanıcılara diğer etki alanındaki bir denetçinin kimlik denetimi yaptığına
güvenmesi anlamına gelir.
Haber grubu (News group) Internet
üzerindeki, belirli bir konuya ilişkin dağıtımlı bir duyuru panosu sistemi.
Usenet News (Netnews olarak da bilinir) Internet’ in her yanına binlerce haber
grubu dağıtan bir sistemdir.
HOSTS dosyası Ana bilgisayar (host) adlarını IP
adreslerine eşleyen bir yerel ASCII metin dosyası. Her satır bir ana
bilgisayarı simgeler ve IP adresi ile başlar, ardından bir ya da daha fazla
boşluk, sonra da ana bilgisayarın adı gelir.
Hypertext (Yardımlı metin) Bir metne
çeşitli biçimlerde bağlanılmasını sağlayacak şekilde metin yazma ve görüntüleme
sistemi. Hypertext belgeleri, (dipnotlarla başvurulan belgeler gibi) ilişkili
metinlere bağlantılar içerebilir. Hypermedia, buna ek olarak resim, ses ve
görüntü içerebilir.
Hypertext Markup Language (HTML) World Wide
Web için sayfa yazmada kullanılan bir sistem. HTML metnin, yardımlı metin
(hypertext) bağlantıları, katılmış grafikler, sayfa düzeni ve yazı tipleri için
kodlar içermesine izin verir.
Hypertext Transfer Protocol (HTTP) World Wide
Web sayfalarının ağ üzerinden aktarılma yöntemi.
Internet 1. (Internet) Dünya
çapında, tümü TCP/IP kullanan birbirine bağlı ağlar topluluğu. 1960’ ların sonu
ve 1970’ lerin başındaki ARPANET’ in evrimiyle oluşturulmuştur. Internet
yaklaşık 70.000 bağımsız ağı, dünya çapında büyük bir ağda bir araya getirir.
2. (internet) Bir dizi küçük ağ içeren büyük ağ.
Internet Control Message Protocol (ICMP)
Ulaşılamayan ana bilgisayar (host) ve kullanılamayan bağlantı noktası gibi,
veri aktarımına ilişkin sorunları rapor etmek için kullanılan bir iletişim
kuralı. Ayrıca, bir ana bilgisayarın kullanılabilip kullanılamayacağını anlamak
için bir istek (request) paketi göndermede de yararlanılır; alıcı ana
bilgisayar canlı ve çalışır durumda ise, o da geriye bir paket gönderir.
(Ayrıca Bkz. Ping)
Internet Explorer World Wide
Web taraması için Microsoft’ un Windows-tabanlı ve WinSock-tümleyici programı.
Internet Protocol (IP) Internet’
in temelini oluşturmak için kullanılan taşıma (transport) katmanı iletişim
kuralı. IP, bir ağdan diğerine dolaştırılabilmesi için verinin ayrı bilgi
paketlerine bölünmesini ve hedefe ulaştığında bu paketlerin yeniden bir araya
getirilmesini sağlar.
Internet Relay Chat (IRC) Internet
kullanıcılarının Internet üzerinden birbirleriyle gerçek zamanlı konuşmalar
yapmasına izin veren sistem.
Intranet Belirli bir örgütlenme
içindeki birbirine bağlı bilgisayarlardan oluşan bir ağ.
IP adresi Internet üzerinde bir makineyi
tanımlayan (165.113.245.2) gibi birbirinden noktalarla ayrılan dört parçalı
benzersiz bir sayı. Internet üzerindeki her makinenin benzersiz bir IP numarası
vardır; eğer bir makinenin IP numarası yoksa, o makine Internet’ e bağlı
değildir. Çoğu makinelerin ayrıca, hatırlanması kolay bir ya da daha fazla etki
alanı adı da vardır.
IPX/SPX Novell NetWare ağlarında
kullanılan iletişim kuralı.
İkiz (mirror) 1. Farklı sabit sürücüler üzerinde
aynı veriyi içerecek şekilde yapılandırılmış iki bölme (partition). Eğer bir
sürücü başarısız olursa, diğer sabit sürücüdeki bölme geçerli veriyi korumuş
olur ve işlem devam edebilir. 2. Bir başka ftp sunucusunun "ikizi"
olan bir ftp sunucusu (diğer ftp sunucusundaki dosya setinin kopyalarını
tutar). Bazı ftp sunucuları öyle sık kullanılır ki, başka sunucular onların
ikizi durumuna getirilir ve ftp yükü birden fazla bölgeye (site) yayılmış olur.
İlişkilendirme (Associate) Belirli
uzantıları olan dosyaların belirli bir programa mantıksal bağlantısı. Böyle bir
uzantıya sahip bir dosyaya çift tıkladığınızda, hem tıkladığınız dosya, hem de
ilişkili program açılır.
İş istasyonu (Workstation) Windows
NT’ de, Windows NT Workstation işletim sistemiyle çalışan bir bilgisayar
anlamına gelir. Daha geniş bağlamda, "iş istasyonu" terimi, grafik
veya bilgisayar-destekli tasarım (CAD) ya da yüksek başarım gerektiren diğer
işlevler için güçlendirilmiş herhangi bir bilgisayar anlamında
kullanılmaktadır.
İş parçacığı (thread) Yalnızca
tek bir işleme ait, yönetilebilir bütünlük. Bir çok görevli ortamda, tek bir
program, her biri aynı anda çalışan birkaç iş parçacığı içerebilir.
Java Web sayfalarında programcıklar
yaratmak için kullanılan, C ve C++ benzeri bir programlama dili.
Kayıtlı dosya türleri (Registered file types) Microsoft
Windows’ da, ilişkili (associated) dosya uzantıları, genellikle kayıtlı dosya türleri olarak
adlandırılır.
Kernel Windows NT üst yönetiminin,
işlemciyi yöneten kısmı. Kernel, iş parçacığı (thread) zamanlama ve dağıtımı,
kesinti ve kabul işlemleri, çoklu işlemcilerin zaman uyumluluğu gibi görevleri
yerine getirir.
Kimlik Denetimi (Authentication) Bir
kullanıcı ya da bilgisayar işlemi için kimlik doğrulaması. Microsoft Windows
NT’ de bu işlev, kullanıcının güvenlik tanımlayıcısı (SID) ve parolasının, bir
birincil ya da yedek etki alanı denetçisindeki liste ile karşılaştırılması
anlamına gelir.
Kiralık hat (Leased line)
Bulunduğunuz konumla bir başka konum arasında 24 saat tam erişim için kiralanan
bir telefon hattı.
Kovan (Hive) Sabit sürücünüzdeki kayıt
(Registry) bilgisinin altı bölümünden her biri. Her kovan, bilgisayarın
yapılandırma bilgisine ilişkin kayıtları tutan anahtar, alt anahtar ve
değerlerle, ayrı bir bütündür. Her kovan bir dosyadır ve bir sistemden diğerine
taşınabilir; ancak, yalnızca Registry Editor kullanarak değiştirilebilir.
Kullanıcı hesabı (User account) Bir
Windows NT makinesine bir kullanıcının erişimi. Her kullanıcı hesabının
benzersiz bir kullanıcı adı ve SID’ si vardır.
Kullanıcı profili (User profile) Bir kullanıcı
hesabına ilişkin bilgi ve erişim kısıtlamaları.
Kuruluş (Enterprise) Bölümleri
ve uzaktaki ofisleri de içinde olmak üzere, bir işletmenin bütününü tanımlamak
için kullanılan bir terim.
Listserv Internet posta listelerinin
yönetimi için kullanılan program ailesi. Listeye postalanan iletileri dağıtır
ve bir kullanıcı üye olmak ya da üyelikten çıkmak için bir E-mail
gönderdiğinde, listeye üyeleri otomatik olarak ekler veya kaldırır.
LMHOSTS dosyası Belirli
bir ağ üzerinde, IP adreslerini ana bilgisayar adlarına eşleyen bir ASCII metin
dosyası; HOSTS’ a benzer (birbirlerinden ayırt etmek için, LMHOSTS’ u LAN
Manager HOST olarak anımsayın).
Local Area Network (LAN) Aralarında
veri paylaşımı yapabilmek için, birbirine bir iletişim bağlantısıyla bağlanmış
ve genellikle de yakın konumlarda (örneğin aynı binada veya aynı katta) yer
alan bir grup bilgisayar.
Modem (MOdulator/DEModulator) Bir
bilgisayarın, telefon hatları üzerinden bir başka bilgisayara veri aktarmasına
yarayan bir aygıt. Modemler, bilgisayarın dijital sinyallerini, standart
telefon ses hatları üzerinden aktarılabilecek dalgalara dönüştürür. Modem
hızları, saniyede gönderilen bit sayısı (bits per second-bps) veya saniyede
gönderilen kilobit -bin bit- sayısı (kilobits per second-Kbps) ile ölçülür.
Örneğin, 28,8 Kbps ve 28.800 bps aynı şeydir: saniyede 28.800 bit.
NetBIOS Extended User Interface (NetBEUI) Çok az
bellek gerektiren, ancak dolaştırılamayan, küçük ve hızlı bir ağ iletişim
kuralı. Dolaştırıcılarla birbirine bağlanan uzak konumlar, iletişim için
NetBEUI kullanamazlar.
Netlogon hizmeti Herhangi
bir istemcinin oturum açma isteğini kabul eder ve Security Account Manager
hesap veri tabanından kimlik denetimi yapar.
Network News Transfer Protocol (NNTP) Internet
üzerinden yeni makaleler göndermek, almak, dağıtmak ve sorgulamak için
tasarlanmış bir iletişim kuralı.
NT File System (NTFS) Windows
NT’ nin kendi dosya sistemi. Uzun dosya adlarını, dosya paylaşımı için bir dizi
izni ve (işletim sisteminde bir aksaklık olduğunda) yarım kalan dosya
görevlerini tamamlamaya yarayan bir hareket günlüğünü (transaction log)
destekler.
Ortam değişkeni (Environment variable) Bir
sembolik adla ilişkili bir dosya adı, yol ya da sürücü gibi bir ortam bilgisi
dizisi içeren bir değişken. Control Panel’ da ki System seçeneği veya Windows
NT komut istemindeki Set komutu, ortam değişkenlerini tanımlamak için
kullanılabilir.
Oturum açma adı (Log on ve log in) Bir
bilgisayar sistemine erişim kazanmak için
kullanılan hesap adı. Parolaların tersine, oturum açma adları gizli
değildir.
Oturum açma yazısı (Logon script) Bir
kullanıcı oturum açtığında yürütülen tipik bir toplu iş dosyası (batch file).
Bir oturum açma yazısı, birden fazla kullanıcıya atanabilir.
Oturum açmak (log on ve log in) Kimlik
denetimi yapan bilgisayara kendini tanımlamak.
Paket (Packet) Ağ
üzerinden gönderilen bir bilgi yığını. Her paket, hedef adresi, gönderici
adresi, hata denetim bilgisi ve veri içerir.
Ping Bir diğer bilgisayarın canlı ve
çalışır durumda olup olmadığını denetlemeye yarayan bir ağ yönetim aracı. Diğer
bilgisayara, onun otomatik olarak yanıtladığı kısa bir ileti gönderir.
Genellikle, iletiye tepki vermeyen bilgisayarlarla bağlantı kuramazsınız.
Point of Presence (POP) Üzerinde,
MCI gibi bir ağ erişim sağlayıcının kullanıcı bağlantı gereçleri bulunan, bir
coğrafi alandaki fiziksel bir bölge. Belirli bir alandaki yerel telefon
şirketinin merkez ofisi de, kimi zaman o alan için POP sayılır.
Point-to-Point Protocol (PPP) Bir
telefon hattı (veya telefon hattı işlevini gören bir ağ bağlantısı) üzerinden,
dolaştırıcıdan-dolaştırıcıya veya ana bilgisayardan-ağa bağlantı sağlayan -SLIP
benzeri- bir iletişim kuralı.
Post Office Protocol (POP) Internet
üzerindeki bir posta sunucusunu kullanarak postanızı Macintosh veya PC’ nize yüklemenize
izin veren bir sistem. Point of Presence ile karıştırmamak için, çoğunlukla
sürüm numarasıyla birlikte (POP2, POP3 gibi) ifade edilir.
RAID (Redundant Array of lnexpensive Disks) Hata toleransını gerçekleştirmeye yarayan
şeritleme teknikleri ve disk yönetimi aralığı.
Requests for Comments (RFC) Farklı bir insan grubunun (Internet
kullanıcılarının) birbirleriyle iletişim kurup, Internet’ in mimarisi ve
işlevselliği üzerinde uzlaşması için yol sunan belgeler. Bazı RFC’ ler,
Internet ve TCP/IP standartlarını tanımlayan resmi Internet Engineering Task
Force (IETF) belgeleridir; diğerleri ise ya yeni standartlar için öneriler, ya
da bu ikisinin arasında bir yerde (kimi öğretici, kimi de oldukça teknik
nitelikte) olanlardır.
Sayfa (Page) 1. World Wide Web üzerinden
ulaşılabilen bir bilgi topluluğu veya bir belge. Bir sayfa, metin, grafik,
video veya ses dosyaları içerebilir. 2. Sanal bellek yöneticisinin bir sabit
sürücüye (veya sabit sürücüden) takas işlemleri yapabileceği bellek parçası.
Sayfalandırma (Paging) Bellek
dolduğunda bellekten diske sayfa aktarılması biçimindeki bir sanal bellek
işlemi. Bir iş parçacığı (thread), bellekte olmayan bir sayfaya erişirse, sayfa
hatası oluşur; o zaman bellek yöneticisi, sayfa tablolarının yardımıyla sayfayı
diskte bulur ve belleğe yükler.
Security Accounts Manager (SAM) Windows NT
Server ve Windows NT Workstation’ da ki tüm güvenlik kural ve bilgilerinin
yöneticisi.
Security ID (SID) Bir
Windows NT ağındaki her bilgisayara ve kullanıcı hesabına atanan benzersiz
sayı.
Serial Line Internet Protocol (SLIP) Modem
kullanarak telefon hatları veya seri hatlar üzerinden IP’ yi çalıştırmak için
kullanılan bir iletişim kuralı. Point-to-Point Protocol (PPP) hızla bu iletişim
kuralının yerini almaktadır.
Simple Mail Transfer Protocol (SMTP)
Bilgisayarlar arasında E-mail iletilerini aktarmak için kullanılan iletişim
kuralı.
Soket (Socket) Bir
bağlantının bitim noktası. İki soket, ağa bağlı bilgisayarlar arasında gelen ve
giden veriler için iki yönlü bir tüpün tam yolunu oluşturur. Windows Sockets
API, Windows ürün ailesi için program yazanların kullandıkları ağ uygulama
programlama arabirimidir.
Sunucu (Server) Bir ağ üzerindeki diğer
bilgisayarlara hizmet sunan bir bilgisayar. Örneğin, bir dosya sunucusu,
istemci bilgisayarlara dosyalar sağlar.
Telnet Bir Internet bölgesinden diğerine
oturum açmak için kullanılan program. Telnet programı, bir başka ana
bilgisayarın oturum açma istemine sizi götürür.
Terminal Bir başka bilgisayara
komutlar göndermenize izin veren aygıt. Bu, en azından bir klavye, bir görüntü
ekranı ve bazı basit devreler demektir. Genellikle bir kişisel bilgisayarda
terminal yazılımı kullanırsınız -yazılım bir fiziksel terminal gibi davranır ve
bir başka bilgisayara komutlar yazmanıza izin verir.
Transmission Control Protocol/Internet
Protocol (TCP/IP) Ağların Internet üzerinde birbirleriyle iletişim için
kullandıkları iletişim kuralı.
UNIX Aynı anda pek çok bilgisayar
kullanıcısı tarafından kullanılacak biçimde tasarlanmış bir bilgisayar işletim
sistemi (bir "çoklu kullanıcı" sistemi). TCP/IP’ yi yerleşik olarak
içerir ve Internet üzerindeki sunucuların kullandıkları en yaygın işletim
sistemidir.
Uniform Resource Locator (URL) Internet
üzerinde World Wide Web’ in parçası olan kaynakların adreslerini belirleyen
standart biçim. Aşağıdaki adres URL’ e bir örnektir:
http://www.capecod.net/-fco11ege/1ndex.htm
URL kullanmanın en
yaygın yolu; Microsoft Internet Explorer ya da Netscape Navigator gibi bir web
tarama programına girmektir.
Üye sunucu (Member server) Windows NT
Server’ ı çalıştıran, ancak etki alanı denetçisi (domain controller) olmayan bir bilgisayar. Üye sunucular,
dosya ve yazıcılar gibi kaynakların ağ üzerindeki diğer bilgisayarlar
tarafından kullanılmasını sağlar. Üye sunucu, oturum açanlara kimlik denetimi
yapmaz veya bir güvenlik veri tabanı tutmaz.
Viewer Grafik içeren dosyaları
veya video dosyalarını görüntülemek ya da ses içeren dosyaları çalmak için,
Gopher, WAIS veya WWW istemci programları tarafından kullanılan bir program.
Virtual Reality Markup Language (VRML) World Wide
Web için sayfa yazmada kullanılan bir sistem. VRML, Web sayfanızda,
canlandırmaları ve 3-B grafikleri tanımlayan kodları bulundurmanız için verir.
Wide Area Network (WAN) Tek bir
bina veya kampüsten daha büyük bir alanı kaplayan bir intranet veya Internet.
(Ayrıca Bkz. Internet, Local Area Network, Ağ)
Windows Internet Name Service (WINS)
Dolaştırıcılı bir ortamda, bilgisayar adlarını IP adreslerine dönüştüren bir ad
çözünürlüğü hizmeti.
Windows Socket (WinSock) TCP/IP ile
çalışan Windows tabanlı programlar için standart bir arabirim. Internet’ e
bağlanmak için SLIP kullanıyorsanız, WinSock kullanabilirsiniz.
World Wide Web (WWW) Internet’
teki bilgiye erişmek için yardımlı-ortam tabanlı (hypermedia-based) bir sistem.
Yedek etki alanı denetçisi (Backup domain
controller-BDC) Birincil (primary) etki alanı denetçisindeki veri
tabanının yedeğini depolayan bir Windows NT etki alanı sunucusu. Yedek etki
alanı denetçisi veri tabanı, birincil etki alanı denetçisindeki veri tabanı
kopyası ile otomatik olarak zaman uyumlu yapılır. Bir yedek etki alanı
denetçisi, ayrıca oturum açan kullanıcıların kimliğini denetler ve gerektiğinde
birincil etki alanı denetçiliğine yükseltilebilir.
Yerel grup (local group) Kendi ana
(home) etki alanındaki sunucular için hak ve izinler kazanabilen bir Windows NT
kullanıcı grubu. Microsoft Windows NT Workstation açısından, yalnızca kendi iş
istasyonunda hak ve izinler alabilen bir grup anlamına gelir. Windows NT Server
ve Windows NT ‘ Workstation’ ın her ikisi de, hem ana (home) etki alanından hem
de güvenilen (trusted) etki alanından genel gruplar ve kullanıcı hesapları
içerebilir.
Yerel hesap (local account) Bir etki
alanına bağlanmadan bir bilgisayarın kullanabileceği Windows NT kullanıcı
hesabı.
Zaman uyumlu yapmak (Synchronize) Bir etki alanının birincil etki
alanı denetçisinde yüklü olan etki alanı veri tabanını, yedek etki alanı
denetçilerinin birinde ya da tümünde çoğaltmak. Sistem bu işlemi otomatik
olarak yapar ama ayrıca Server Manager kullanarak yönetici de bunu
gerçekleştirebilir.