Windows NT ağı, genellikle istemci/sunucu mimarisi olarak adlandırılan merkezileşmiş bir ağ
işletim sistemini kullanır. Ağ işletim sisteminin büyük bölümünün
çalıştırıldığı merkezi bilgisayar, sunucu
olarak adlandırılır. Sunucu tarafından yönetilen kaynakları kullanan
bilgisayara ise istemci denir. Böyle
bir ağdaki tüm bilgisayarlar, sunucu ya da istemci olarak görevlendirilmişlerdir;
sunucular hizmet sağlar, istemciler de bu hizmetleri kullanır.
Bir sunucu, bir kişisel PC işletim sistemi tarafından normal
olarak kullanılan işlevlere ek olarak şu işlemleri de yönetmelidir:
• Uzak dosya sistemleri
• Paylaşılan uygulamaların
çalıştırılması
• Paylaşılan ağ
aygıtları için girdi ve çıktı
• Ağ bağlantılı
işlemlerin CPU zamanlaması
• Ağ güvenliği
Bir Windows NT Server ağındaki istemciler, MS-DOS, Microsoft
Windows 3.1, Windows 95/98, Windows NT Workstation, UNIX, Macintosh, OS ve OS/2
gibi herhangi bir işletim sisteminde olduğu gibi çalışırlar. Bununla birlikte,
bir istemci işletim sistemi ne kadar gelişmiş olursa, güvenlik ve bilgi
paylaşımı alanlarında ağ işletim sistemiyle "işbirliği" de o kadar
iyi olur.
Windows NT server 4.0’ ın görünüşü tümüyle yeni, yetenekleri
de büyük ölçüde geliştirilmiş olsa da, sıfırdan başlamaz. Yeni görünümü ve yeni
yetenekleri, Windows işletim sistemlerinin daha önceki sürümlerinde
oluşturulmuş özelliklerin temeli üzerin yapılandırılmıştır.
Windows NT server 4.0,
Windows NT’ nin önceki sürümlerinde geliştirilen özellik temelinde
yükselmektedir: Donanım bağımsızlığı, çoklu işlemciler için destek, çok
görevlilik, çoklu çalışma, güvenlik, RAID desteği ve NT dosya sistemi gibi.
Donanım bağımsızlığı
Taşınabilirlik veya mimari bağımsızlık olarak da bilinen donanım
bağımsızlığı, Windows NT’ nin yalnızca bir işlemci türü için tasarlanmadığı
anlamına gelir. Şu işlemcili bilgisayarlara Windows NT Server’ ın veya Windows
NT Workstation’ ın 4. sürümünü yükleyebilirsiniz:
• Intel 80486, Pentium, PentiumPro
• DEC Alpha RISC
• MIPS RISC
• PowerPC
Windows NT’ nin belirli bir
işlemci için yazılan parçaları, hardware absraction layer HAL (donanım soyutlama. katmanı) denilen,
yazılımın küçük bir kısmında yalıtılmıştı.
Sonuç, maliyet ile başarım arasında, özel durumunuza göz önüne alarak uygun dengeyi kuracak bir donanımı seçebilmenizdir.
Çoklu işlemciler için destek
Windows NT Server, simetrik
çoklu işlemcili bilgisayarları da desteklemektedir; 4 işlemcili bir bilgisayara
yüklenebilir.
Bununla birlikte Windows NT,
çoklu çalışmayı gerçekleştiren uygulamalardan da yararlanabilir. Çoklu çalışma,
bir uygulamanın çok sayıda yürütme yolunu
kullanabildiği bir işlemdir. Çok işlemcili bir bilgisayarla işlem
yaparken, iki iş parçacığı aynı anda çalışabilir. Başka bir deyişle çoklu
çalışma, çok görevliliğin yapar gibi göründüğü şeyi gerçekte yapmaktadır.
Güvenlik
Windows NT Server, yönetici
tarafından herhangi bir ağ türü için yapılandırılabilen birçok güvenlik
özelliği içerir. Ağ, her kullanıcının verisini donanım ve yazılım hatalarından
korumalı, yetkisiz kullanıcıları dışarıda bırakıp yetkili kullanıcıları da
yapmamaları gereken şeylerden uzak tutmalıdır.
RAID desteği
Redundant Array of
lnexpensive Disks-RAID teknolojisi, sabit sürücülerin hata toleransını geliştirmektedir. Windows NT Server yalnızca SCSI
donanımı ve standart sabit sürücüler gerektiren bir RAID yazılım desteği
sağlamaktadır.
NT dosya sistemi
NT File System (NTFS),
Windows NT Server ve Windows NT Workstation ile kullanılabilmesi için
tasarlanmıştır. NTFS şu özellikleri içerir:
• Boşluklar dahil 255 karaktere kadar dosya
adları ve çoklu uzantılar için destek.
• Kısa MS-DOS uyumlu dosya adlarının otomatik
oluşumu.
• Sıcak düzenleme özelliği. Kötü disk
bölümündeki veri otomatik olarak iyi bir bölüme taşınır ve kötü olan, hizmetten
kaldırılır.
• Dosya ve klasörler için izinler
belirlemenizi sağlayan yerleşik güvenlik.
• Disk hatası durumunda dosyaları geri
yüklemek için kullanılabilecek günlük dosyası biçimindeki hata toleransı.
Microsoft Windows 95/98 kullanıcı arabirimi
Windows NT’ nin 4.
sürümündeki en belirgin ve önemli değişiklik, Windows 95/98 kullanıcı
arabiriminin uyarlanmasıdır. Yeni arabirim, program açmayı ve dosya bulmayı
eskisinden çok daha kolaylaştırmıştır.
Microsoft Internet Explorer Sürüm 3
Internet Explorer’ ın en son
ve en usta işi sürümü Windows NT’ ye yerleştirilmiştir. Internet Explorer,
işletim sistemiyle tümüyle bütünleştirilmiş basit ve hızlı bir Internet
tarayıcısıdır.
Microsoft Internet Information Server
Windows NT Server 4.0’ ın
ayrılmaz parçası olan Internet Information Server (IIS), World Wide Web, ftp ve
Gopher hizmetlerini kurup yönetmenize izin verir. IIS, Windows NT Workstation
4.0’ teki yeni Peer Web Services ile birlikte çalışır ve kullanıcıların kendi
kişisel Internet sunucularını yaratmalarına izin verir.
Microsoft Exchange
Microsoft Exchange, Internet
postası ve Microsoft Mail’ i uzlaştıran yerleşik bir ileti merkezidir.
iletilere katıştırılmış biçimde dosya gönderip alabilirsiniz. Ağınıza Exchange
Server’ ı ekleyin, yerel ve dünya çapındaki ağlarla tam bir ileti ve bilgi
paylaşım sisteminiz olsun.
Telephony API
Yeni Telephony API (TAPI)
teknolojisi, Windows iletileme alt sistemi (Exchange E-Mail Client), faks
uygulamaları ve Internet Explorer tarafından kullanılmaktadır.
İletişim kurallarındaki gelişmeler
Windows NT Server’ ın 4.
sürümünde bulunan Microsoft Point-to-Point Tuneling Protocol, uzaktaki
kullanıcıların Internet üzerinden ağlarına güvenli erişimlerini sağlayan yeni
bir teknolojidir. BOOTP iletisi içeren geliştirilmiş TCP/IP özelliklerini de
bulabilirsiniz. Bir diğer yeni özellik ise, DHCP (Dynamic Host Configuration
Protocol) ve BOOTP’ nin dolaştırılmasını geliştiren DHCP Relay Agent’ tır.
Ve daha fazla özellik...
Bunlar da Windows NT Server
4.0’ te bulabileceğiniz diğer yeni özelliklerdir:
• DNS Name Server
Artık Windows NT Server,
Domain Name System (DNS) ad sunucusu olabilir. Bu onun, ana bilgisayar admin
çözümlenmesinde WINS’ i kullanmak için yapılandırılabileceği anlamına gelir.
• Multiprotocol Routing
Windows NT Server 3. 51
hizmet paketinin parçası olan çoklu iletişim kuralı dolaştırması (Multiprotocol
routing-MPR) artık 4. sürümle birleştirilmiştir.
• DirectX
Windows NT, artık DirectDraw
sürüm 2, DirectSound sürüm 1 ve DirectPlay sürüm 1 için tam bir API desteği
sağlamaktadır.
• Windows 95/98 Masa üstlerinin Uzaktan Ön yüklemesi
Uzaktan ön yükleme hizmeti
"disksiz" Windows 95/98 masa üstlerinin kullanımını
basitleştirmektedir.
• Uzaktan Yönetim
Uzaktan yönetim, yönetim
görevlerinin Windows 95/98 masa üstünden yerine getirilmesi için bir dizi yeni
araçtır.
• Novell NetWare ile Bağlantı
Windows NT kullanıcıları
NetWare Directory Services’ ı (NDS) çalıştırarak Novell NetWare 4.x sunucularına erişebilirler. NetWare
sunucusundaki paylaşılan nesneler, kullanımı oldukça kolay olan hiyerarşik bir
sırada düzenlenmişlerdir.
Aşağıdakiler, bir Windows NT
sunucusu için temel donanım gerekleridir:
• Bir Intel 80486/66 veya daha yükseği, bir
Intel Pentium, Power PC, Digital Alpha AXP veya MIPS R4x00 gibi bir
desteklenmiş RISC işlemcisi. Windows NT Server bilgisayarları en fazla dört
mikroişlemciye kadar destekler. Windows NT Server ile çalışan bir işlemci için
en küçük değer 80486/25 olsa da, etki alanı denetçisi veya dosya sunucusu
rolündeki bir bilgisayarın en az bir Pentium mikroişlemcisi olmalıdır.
80486/66, NT Server ile çalışan diğer herhangi bir bilgisayar için en gerçekçi
minimum değerdir.
• Windows NT Server sistem dosyalarının
bulunacağı bölmede en az 123 MB sabit disk alanı. RISC-tabanlı bilgisayarlar
için, sabit sürücü bölmesi üzerinde en az 159 MB sabit disk alanı olmalıdır.
• VGA ya da daha iyi bir ekran.
• Ağ üzerinde yükleme yapmayan herhangi bir
bilgisayar için, desteklenmiş bir CD-ROM sürücü. Intel x86-tabanlı
bilgisayarlar için, desteklenmiş CD-ROM sürücüsüne ek olarak bir 3.5 inç yüksek
yoğunluklu disket sürücüsü.
• x86 tabanlı bilgisayarlar için en az 12 MB
RAM; 16 MB önerilen, 32 MB ise en iyi olandır. RISC-tabanlı bilgisayarlar için
en az 16 MB RAM; 32 MB (gerçekten bir şeyler yapmak istiyorsanız) yeğlenmelidir.
• Fare veya başka bir imleme aygıtı.
• Desteklenmiş bir ağ kartı.
Sunucuda bulunan her donanım
parçasının donanım uyumluluk listesinde bulunduğundan emin olun.
Yükleme sırasında, Microsoft Windows NT Server sürüm 4, planlanan ağ sisteminiz hakkında size birçok özel bilgi soracaktır. Aşağıdaki liste Windows NT Server yüklemesine başlamadan önce bilmeniz gereken önemli şeylerin denetim listesidir. Bu denetim listesini tamamlamak için gereken zamanı kullanmanızı şiddetle öneriyoruz.
Windows NT Server Sürüm 4 Ön yükleme Onay Listesi
Hangi
tür sabit sürücü denetçisi kullanıyorsunuz?
Üreticiden
sağlanan özel bir ön yükleme sürücüsü var mı?
Hangi
bölme birincil ön yükleme bölmeniz olacak?
Hangi
bölme sistem bölmeniz olacak?
Hangi
dosya sistemini kullanacaksınız?
Sistem
bölmenizde en az 150 MB boş alan var mı?
Hangi
lisans kipini (sunucu başına veya istemci başına) kullanacaksınız?
Bu
bilgisayarın adı nedir?
Bu
sunucunun rolü ne olacak (birincil etki alanı denetçisi, yedek etki alanı
denetçisi, bağımsız)?
Birincil etki alanı denetçisinin yönetici hesap adı ve hesap parolası
nedir?
Bir
Internet bilgi sunucusu yüklüyor musunuz?
Her ağ
kartının markası ve modeli nedir?
Her ağ
kartının IRQ’ su, adresi ve bağlantı
türü nedir?
Hangi
ağ iletişim kurallarını (TCP/IP, IPX/SPX, NetBEUI ve diğer) yüklüyorsunuz?
Hangi
ağ hizmetlerini yüklüyorsunuz?
Bir IP
adresi veya bir DHCP sunucusu kullanacak mısınız?
Hangi
alt ağ maskesini kullanacaksınız?
Hangi
varsayılan ağ geçit(ler)ini kullanacaksınız?
Ayrı
bir ana bilgisayar adı olacak mı?
Eğer
varsa, Internet etki alanı adı nedir?
Eğer
varsa, DNS sunucu adresi nedir?
Eğer
varsa, WINS sunucusu nedir?
Eğer
varsa, Novell NetWare ağ geçidi nedir?
NOT
Setup
programının WINNT.EXE ve WINNT32.EXE olmak üzere iki sürümü vardır. İşletim
sisteminiz MS-DOS, Microsoft Windows 3.x veya Microsoft Windows 95/98 ise,
CD-ROM’ da I386 klasöründe bulunan
WINNT.EXE programını çalıştırın. Eğer bir Intel işlemcisinde Windows NT
Server’ ın önceki sürümünü
çalıştırıyorsanız, yine I386 klasöründe bulunan WINNT32.EXE’ yi çalıştırın.
Diğer işlemciler için, donanım platformuna uygun olan dizinde WINNT32.EXE’ yi
kullanın.
En sonunda sisteminizin gerçek yüklemesine geldik. Windows NT Server’ ı yüklemenin çeşitli yolları vardır. Seçeceğiniz yöntem, bir yükseltme veya yeni yükleme mi yaptığınıza, ağ üzerinde yükleme yapıyor olup olmadığınıza ve sunucuda hangi geçerli işletim sisteminin (varsa) bulunduğuna bağlıdır. Önce soysal yüklemeyi inceleyip sonra da diğer yükleme seçeneklerinin farklarını belirterek senaryoların bir çoğu üzerinde durmaya çalışacağız. Dört temel yükleme seçeneği vardır.
• Yeni Yükleme: Kurulum disketleri ve yerel
CD-ROM sürücüsü ile
En yaygın
yükleme türü üç 1.44-MB disket ve bir CD-ROM içeren Windows NT Server’ ın
perakende satış paketini kullanmak olabilir. Sunucunun bir yerel CD-ROM
sürücüsü ve disket sürücüsü de vardır.
• Yeni Yükleme: Kurulum disketsiz yerel CD-ROM
sürücüsü ile
Birçok
sunucunun, güvenlik nedeniyle yerel disket sürücüsü olmayacaktır; kimi zaman da
yöneticiler disket kullanmamayı seçeceklerdir.
• Yeni Yükleme: Disket sürücüsü ve ağ CD-ROM
sürücüsü ile
Sunucuda
bir yerel CD-ROM sürücüsüne sahip olmanın birçok kolaylığı olmasına karşın, her
makinenin yerel CD-ROM sürücüsü olmayacaktır.
• Yükseltme
Yüklemesi
Buradaki
seçenekler, yeni bir yükleme için var olanlarla aynıdır. Farkı, bazı yükleme
kararlarının Windows NT Server tarafından alınmış olması, bu nedenle bunları
sizin yapmanıza gerek veya fırsat olmamasıdır.
Eğer Windows 95/98yüklü bir
bilgisayara Windows NT yüklerseniz ön yükleme sürücüsüne bir BOOT.INI dosyası
koyacaktır. Bu size her açılışta Windows NT veya Windows 95/98’ e geçme şansı
verecektir. Bu sunucu güvenliğindeki en büyük boşluklardan biridir. Ve ayrıca
bir Windows 95/98 yüklü bir bilgisayarı Windows NT server 4.0’ a
yükselteceksiniz bunu başlı başına ayrı bir dizine yapmalısınız. Her iki
koşulda da ikili ön yüklemeyi kaldırmak için BOOT.INI dosyasından
C:\=”Microsoft Windows”
satırını silmelisiniz. Böylece
windows 95/98 ön yükleme olasılığını ortadan kaldırmış olursunuz. Ayrıca
Windows 95/98 yüklü sürücüyü NTFS format’ ına geçirmekle de bu sorunu
çözebilirsiniz. Çünkü MS-DOS ve
Windows 95/98 NTFS bölmelerini
göremezler.
Temel
Windows NT Server yükleme yöntemidir ve en fazla kullanılan da budur.
• Windows NT Server Setup ön yükleme disketini
(üç kurulum disketinden ilki) A: sürücüsüne yerleştirin ve makineyi açın.
• Makinenin yavaşça disketi okurken çıkardığı
belli bir miktar gürültüden sonra Setup programı eninde sonunda sizden Setup
disket dizisinin ikinci disketini yerleştirmenizi isteyecektir. İlk ön yükleme
disketini çıkarın, ikinci Setup disketini koyun ve ENTER’ a basın.
• Sonuçta bir başka nefis mavi ekran açılır.
Bu, "Welcome to Setup" ekranıdır. Buradan itibaren dört seçeneğiz
vardır:
• Devam etmeden önce Windows NT kurulumu
hakkında daha fazla bilgi edinmek için F1’
e basın.
• Windows
NT’ yi hemen kurmak için Enter’ a basın.
• Hasar görmüş bir Windows NT sürüm 4
yüklemesini onarmak için R’ ye basın.
• Windows NT’
yi yüklemeden Setup’ dan çıkmak
için F3’ e basın.
Eğer gerçekten Help bilgisinin beş ekranını görmek istiyorsanız F1’ e basın. Aksi durumda, sadece ENTER’ a basıp yolunuza devam edebilirsiniz. Bu sizi donanım keşif ekranlarının ilkine götürür.
NOT
Yükleme programı, sabit sürücülere ve CD-ROM
sürücülerine büyük depolama aygıtları olarak
başvurur.
• Setup, kullanıcı müdahalesi olmadan, disket
denetçilerini ve standart ESDI/ IDE sabit sürücülerini tarar. Bununla birlikte,
bazı bilgisayarlarda diğer türde (SCSI adaptörleri ve CD-ROM sürücüleri gibi)
büyük depolama aygıtlarının taranması, bilgisayarın tepkisiz kalmasına veya
geçici olarak kusurlu işlemesine yol açabilir. Bu sebeple, Setup’ ın büyük depolama aygıtları taramasını
atlayabilir ve SCSI adaptörlerini, CD-ROM sürücülerini ve (sürücü dizileri
gibi) özel disk denetçilerini yüklemeyi elle seçebilirsiniz.
Setup
programının tüm ağır işleri yapmasına izin vermek için Enter’ a basın. Üçüncü kumlum disketini sürücüye
yerleştirmenizi söyleyerek işe başlayacaktır. Setup, araması bittiğinde bulduğu
aygıtların listesini verecektir. Bu listeyi olduğu gibi benimseyebilir veya
yeni unsurlar ekleyebilirsiniz. Listeyi benimsemek için Enter’ a basın; yeni unsurları elle seçmek için
S’ ye basın.
• Setup programının tüm denetçileri bulduğuna
veya hepsinden haberdar edildiğine inanıyorsanız, Enter’ a basarak bir sonraki ekrana geçin.
• Bir sonraki ekran Microsoft Windows NT lisans anlaşmasıdır. Yukarı kaymak için PgUp ve aşağı kaymak için PgDn tuşlarına basarak tüm metni okuyun. Anlaşmanın sonuna geldiğinizde iki seçeneğinizin olduğunu göreceksiniz: Microsoft anlaşmasını kabul etmek veya etmemek.
Microsoft
Windows lisans anlaşmasını kabul edeceğinizi varsayarsak, F8’ e basın. Windows
NT Server Setup programı devam edecek ve siz de kumlumun taramış olduğu temel
donanım listesini göreceksiniz. Setup’
ın yanlış taramış olduğu unsurları değiştirin ve vurgulamayı "Above
list matches my computer" ifadesine götürün ve Enter’ a basın.
• Eğer makinede Windows NT’ nin eski bir sürümü
varsa Setup, bir yükseltme yüklemesi yaparak, Windows NT Server sürüm 4’ ü,
eski sürümle aynı dizine yüklemenizi isteyecektir. (Yükseltme yüklemeleri ile
ilgili daha fazla bilgi için "Windows NT’ nin Yeniden Yüklenmesi veya
Yükseltilmesi" bölümüne bakınız.)
Bununla
birlikte, örneğin etki alanındaki makinenin rolünü değiştirmenizden dolayı, yeni bir yükleme yapmayı istiyorsanız
veya sahip olduğunuz eski Windows NT sürümünün (başvurabilmeniz için) el
altında olmasını istiyorsanız, bu ekranda Enter’ a basmayın. Dizini değiştirmek
için C’ ye basın ve yeni bir dizin adı yazın.
• Eğer makinede Windows NT’ nin eski sürümü
yoksa, Setup size sisteminizdeki araç gerece bağlı olarak tek bir bölme veya
uzun bir bölmeler listesi şeklinde, her sabit sürücüdeki kullanılabilir
alanları gösterecektir. Her durumda, sistem dosyalarınızın konumunu şimdi
seçin.
Seçenekler
FAT veya NTFS’ dir. Eğer bölmede biçimlendirilmiş bir dosya sisteminiz varsa,
aşağıdakilerden birini seçebilirsiniz:
• Varolan biçimlendirilmiş dosya sistemini
koruyun.
• Dosya sistemi FAT ise, NTFS’ ye dönüştürün.
• Basitçe bölmeyi yeniden biçimlendirin.
Yeni bir
sabit sürücüde, bir bölmeniz bile olmayıp, yalnızca kullanılmayan bir boş alan
olabilir. Bu durumda yeni bölmeler yaratmayı yükleme işleminin bir parçası
olarak seçebilirsiniz.
• Bir dosya sistemini seçtikten sonra Setup,
size, sabit sürücüleriniz için hızlı mı yoksa kapsamlı mı denetleme
istediğinizi soracaktır. Biz kapsamlı bir denetime vakit ayırmanızı öneriyoruz.
Sabit sürücülerin pek çoğu için bu çok fazla bir zaman almayacak ("hızlı"
sürümden çok da uzun olmayacak) ve sabit sürücülerin doğru bir şekilde
çalıştıklarına dair bir garanti olacaktır.
• Setup programı sabit sürücünün (sürücülerin)
testlerini çalıştıracaktır. Testler tamamlandığında Setup yeniden ön yükleme
yapmak için izin isteyecektir. A: sürücüsünden disketi çıkarın.
UYARI!
Eğer bilgisayarınız CD-ROM’ dan ön yüklemeyi
destekleyen bir BIOS’ a sahipse, sistem yeniden ön yüklemeyi denemeden önce
Windows NT Server CD-ROM’ unu da sürücüden kaldırmanız gerekecektir. Yoksa
sisteminiz hiçbir yorum veya uyarı olmaksızın çakılacaktır. Eğer ne tür bir
BIOS’ unuz olduğundan emin değilseniz, her durumda CD-ROM’ u sürücüden
kaldırın.
• Yeniden ön yükleme yapmak için OK’ e
tıklayın.
• Sistemin yeniden ön yüklemesi sonrasında, Setup yüklemenin grafiksel kısmına başlayacaktır. Bu noktadan itibaren, sistemi yüklemek için bir yerel CD-ROM sürücüsü mü yoksa bir ağ CD-ROM sürücüsü mü kullandığınız dikkate alınmaksızın, yükleme işlemi oldukça basit olacaktır. Sunucu için seçtiğiniz rol ve yükleme türü (yeni veya yükseltme) buradan itibaren yükleme işlemindeki farklılıkları belirleyecektir. Dolayısıyla, öykünün geri kalanı için "Grafiksel Yükleme" bölümüne atlayın.
Eğer
sunucunuzun bir yerel CD-ROM sürücüsü ve CD-ROM’ u görebilecek bir işletim
siteminiz zaten varsa, disket kurulumu yaratma veya paketinizle birlikte gelen
disketleri kullanma işlemlerini yapmadan da Windows NT Server’ ı
yükleyebilirsiniz. Bu epeyce zaman kazandıracaktır.
• İşlemci türünüze uygun Setup programını
çalıştırın. Örneğin, Microsoft Windows NT 3.51 yüklü bir Alpha sisteminiz ve E:
sürücüsü olarak bir yerel CD-ROM sürücünüz varsa aşağıdakini çalıştırmalısınız:
E:\ALPHA\WINNT32.EXE /B
Eğer
Windows 95/98 yüklü bir Intel işlemciniz ve D: sürücüsü olarak yerel bir CD-ROM
sürücünüz varsa çalıştıracağınız şey şu olacaktır:
D:\I386\WINNT.EXE /B
• Setup, içlerinden en az birinin üzerinde
sistemi yüklemeye yeterli boş alan olduğunu doğrulamak için yerel sabit
sürücülerinizi arayacaktır. Windows NT Server’ ı yüklemek için en az 150 MB boş
sabit sürücü alanına gereksiniminiz vardır.
• Setup programı, yerel sabit sürücülerinizin
birinde geçici bir kaynak alt dizini yaratacak ve gerekli kurulum dosyalarını
buraya kopyalayacaktır. Kopyalamayı bitirdiğinde, sizden yeniden ön yükleme
yapmanızı isteyecektir.
NOT
Windows NT Server yükleme için büyük bir alan
gerektirse de (150 MB izin verilebilecek güvenli bir miktardır), son yükleme
daha az bir alan kullanacak ve belirlediğiniz seçeneklere bağlı olarak 100 MB’
tan az olacaktır.
• Bilgisayarın yeniden ön yüklemesi bitince,
Setup disketlerini kullansanız da görmüş olacağınız o mavi ekran belirecektir.
Ancak bu durumda, program donanım tanımasının ilk adımını tamamlanmış olacaktır.
CD-ROM sürücünüzü (veya bir SCSI CD-ROM sürücünüz varsa, üzerinde olduğu SCSI
adaptörünü) göstermelidir. Sistem sizden istedikçe, sunucunuz için uygun
seçimleri yapın ve size seçme şansı sunduğunda gerekli SCSI adaptörlerini veya
diğer uzmanlaşmış sabit sürücü adaptörlerini ekleyin.
• Setup programının tüm denetçileri bulduğuna veya hepsinden haberdar edildiğine inanıyorsanız, Enter’ a basarak bir sonraki ekrana geçin.
• Bir sonraki ekran hukuk dilinin sıkıcı tüm
çeşitlemelerini gösteren Microsoft Windows NT lisans anlaşmasıdır. Yukarı
kaymak için PgUp ve aşağı kaymak için PgDn tuşlarına basarak tüm metni okuyun.
Anlaşmanın sonuna geldiğinizde iki seçeneğinizin olduğunu göreceksiniz:
Microsoft anlaşmasını kabul etmek veya etmemek.
Microsoft
Windows NT lisans anlaşmasını kabul ettiğinizi varsayarsak, F8’ e basın.
Windows NT Server Setup programı devam edecek ve siz de Setup’ ın taramış
olduğu temel donanım listesini göreceksiniz. Setup’ ın yanlış taramış olduğu
unsurları değiştirin ve sonra da vurgulamayı "The above list matches my
computer" ifadesine taşıyıp Enter’ a basın.
• Eğer
makinede eski bir Windows NT sürümü varsa Setup, Windows NT Server sürüm 4’ ü
eski sürümle aynı dizine yüklediğinizi varsayacaktır, bu da bir yükseltme
yüklemesi anlamına gelecektir.
Bununla
birlikte, örneğin etki alanındaki makinenin rolünü değiştirdiğinizden dolayı yeni bir yükleme yapmayı istiyorsanız
veya Windows NT’ nin eski sürümünü, (başvurabilmek için) el altında
istiyorsanız, bu ekranda Enter’ a basmayın. Dizini değiştirmek için C’ ye basın
ve yeni bir dizin adı yazın.
• Eğer makinede Windows NT’ nin önceki
sürümleri yoksa, sisteminizdeki araç gerece bağlı olarak, tek bir bölme veya
uzun bir bölmeler listesi şeklinde, kullanılabilir sabit sürücü alanlarını
Setup size gösterecektir. Her durumda, sistem dosyalarınızın konumunu şimdi
seçin.
• Sistem dosyaları için bölme seçin.
• Setup programına o bölmeye ne tür dosya
sistemi koyacağını bildirin. Seçenekler FAT ve NTFS’ dir. Eğer bölmede
biçimlendirilmiş bir dosya sisteminiz hazırsa şunlardan birini yapmayı
seçebilirsiniz:
• Varolan biçimlendirilmiş dosya sistemini
koruyun.
• Dosya sistemi FAT’ sa, NTFS’ ye dönüştürün.
• Basitçe bölmeyi yeniden biçimlendirin.
Yeni bir
sabit sürücüde, bir bölme bile olmayıp yalnızca kullanılmayan boş alan
bulunabilir. Bu durumda bölmeler yaratmayı yükleme işleminin bir parçası olarak
seçebilirsiniz.
• Bir dosya sistemi seçtikten sonra Setup
sizden, sabit sürücüler için hızlı mı, yoksa kapsamlı mı denetim istediğinizi
soracaktır. Kapsamlı denetime zaman ayırmanızı öneriyoruz. Sabit sürücülerin
pek çoğu için bu çok fazla zaman almayacak ve sabit sürücünün doğru bir şekilde
çalıştığına dair bir garanti olacaktır.
• Setup programı sabit sürücüsü (sürücüleri)
için testlerini çalıştıracaktır. Testler tamamlandığında Setup, yeniden ön
yükleme için izin isteyecektir. CD-ROM sürücüsünden CD-ROM’ u çıkarın. Yeniden
ön yükleme için OK’ e tıklayın.
• Sistemin yeniden ön yüklemesi bitince Setup,
yüklemenin grafiksel bölümüne başlayacaktır. Bu noktadan itibaren yükleme
işlemi sistemi yüklemek için, bir yerel CD-ROM sürücüsü mü yoksa bir ağ CD-ROM’
u mu kullandığınızı dikkate almaksızın oldukça basit bir işlem olacaktır.
Sunucu için seçtiğiniz rol ve yükleme çeşidi (yeni veya yükseltme) yükleme
işleminin bundan sonraki farklılıklarını belirleyecektir. Dolayısıyla öykünün
geri kalanı için "Grafiksel Yükleme" bölümüne atlayın.
Varolan bir
Windows NT sürüm 4 yüklemesinin üzerine Windows NT Server’ ı yeniden
yüklediğinizde veya eski bir Windows NT sürümünü yükselttiğinizde, sistemi
baştan yüklemeye kıyasla çok daha az seçeneğiniz olacaktır. Her şeyden önce,
sunucunun etki alanındaki rolünü değiştiremeyeceksiniz. Aynı dizine yapılan bir
yükseltme veya yeniden yükleme, sunucuya her zaman önceki yüklemede verilen
rolün aynısını atayacaktır. Tamamen yeni bir dizine yükleme yapmadan sunucu
rolünü değiştirmenin bir yolu yoktur. Bir çok durumda, bu bir sorun yaratmaz,
ancak bir bağımsız sunucuyu bir etki alanı denetçisine dönüştürmeyi
isteyebileceğiniz zamanlar olabilir.
Bir
yükseltme yüklemesi yapmak için, CD-ROM sürücüsünün yerel mi yoksa bir ağ
sürücüsü mü olduğuna bağlı olarak, bu bölümün önceki kısımlarında anlattığımız
yükleme senaryolarından herhangi birini izleyin. Setup programı yeni sistemin
yüklenmesi işlemi boyunca ilerledikçe, varolan Windows NT yüklemesini tarayacak
ve yeni yüklemeyi varolan sürümün dizinine yerleştirerek yükselteceğinizi
varsayacaktır. Bu seçeneği seçin, böylece yükleme bir sistem yükseltmesi
durumuna gelecektir. Bu, sonradan yapabileceğiniz seçimlerin sayısını
azaltacaktır, çünkü Setup programı, önceki sürümden ayarların pek çoğunu alıp
bunları sürüm 4’ teki uygun yerlere iliştirecek kadar iyi bir programdır.
Önceki yüklemenin yükseltilmesi
tamamlandığında, Setup, yüklemenin grafiksel bölümüne geçecektir.
Setup
programının (yeni veya yükseltme yüklemesi olarak) metin-tabanlı bölümü ve
sistemin yeniden ön yüklenmesi tamamlandığı zaman, sıra kurulum işleminin
grafiksel bölümüne gelir. Buradan itibaren, ağınızdaki sunucunun rolüne ve yeni
mi yoksa yükseltme yüklemesi mi yapacağınıza bağlı olarak, hâlâ yapmanız
gerekecek birkaç seçim olacaktır.
Bu işlemin herhangi bir noktasında, geri gidebilir ve daha önceden yanıtlamış olduğunuz herhangi bir şey hakkındaki fikrinizi değiştirebilirsiniz. Yalnızca iletişim kutusunun en altındaki Back’ e tıklayın. Gerekli olduğunu düşündüğünüzde, bunu yapmaktan kaçınmayın.
Sunucunuzda
hangi lisans kipini kullanacağınıza karar verin. İki temel yetkilendirme türü
vardır:
•
Per Server Sunucuya aynı anda yapılan her bağlantının ayrı bir
istemci lisansının olması gerekir.
•
Per Seat Ağdaki herhangi bir sunucuya erişen her bilgisayarın
kendi kişisel istemci lisansının olması gerekir.
Eğer Per
Server yetkilendirmeyi seçerseniz, lisanslarınız bu sunucuya aynı anda kaç değişik makinenin
bağlandığına göre hesaplanır. Başka bir deyişle, eğer ağda 100 Windows 95/98
makineniz varsa ve herhangi bir zamanda bunlardan en fazla 25’ i bu sunucuyu
kullanıyorsa, sunucu için 25 tane lisansa gereksiniminiz olacaktır.
Eğer Per
Seat yetkilendirmeyi seçerseniz, lisanslarınız ağdaki toplam istemci sayısına
göre hesaplanacaktır, kaç tanesinin sunucunuza bağlandığına göre değil. Dolayısıyla
100 Windows 95/98 makinesi için 100 lisansa ihtiyacınız olacaktır.
Eğer
kullanım modelinden emin değilseniz, varsayılan seçimi (Per Server) seçin; onu
gelecekte Per Seat yetkilendirme seçimiyle değiştirebilirsiniz.
ipucu
Per Server’ dan Per Seat yetkilendirmeye bir kerelik,
tek-yönlü ve bedelsiz bir geçiş şansınız var. Bu yüzden Per Server ile
başlayın; kullanım modelinden dolayı lisans hesabının zorlandığını
düşündüğünüzde, artık Per Seat yetkilendirmeye geçme zamanı gelmiş demektir. Bu
geçi§ seçeneği, yalnızca Windows NT Server, Microsoft Exchange Server,
Microsoft SQL Server ve Microsoft SNA Server için geçerlidir.
Ağ üzerindeki her bilgisayarın özel bir adı olmalıdır. Kurmakta olduğunuz sunucuya en fazla 15 karakter uzunluğunda bir ad verin. Herhangi birine karar vermeden önce, adlandırma gelenekleri üzerinde biraz düşünün. Ağ sunucusu adı seçmek için (sevimli, kuralsız veya anlamlı olmak gibi) pek çok yol vardır. Tümünü tanıyoruz. Makine adını seçerken sevimli olma isteğine direnin ve yalnızca sizin çözebileceğiniz birtakım formüllere bağlı adlar seçmekten de ne pahasına olursa olsun kaçının. Bu tür adlar, türetilmesi size kolay gelse de, kullanıcıları engelleyip kızdırabilir.
Eğer bu
yeni bir yükleme ise, sunucu türünü de belirlemeniz gerekecektir. Böyle bir
durumda üç seçeneğiniz vardır:
• Birincil etki alanı denetçisi (Primary
domain controller)
• Yedek etki alanı denetçisi (Backup domain
controller)
• Bağımsız sunucu (Stand-alone server)
UYARI!
Seçeneklerinizi dikkatle gözden geçirin. Windows NT
Server’ ı belli bir sunucu rolü ile bir kez yükledikten sonra, atanan rolde
yapabileceğiniz tek değişiklik, birincil etki alanı denetçiliğinden yedek etki
alanı denetçiliğine (veya tersi) yapılan değişikliklerdir. Eğer, bir bağımsız
sunucuyu bir etki alanı denetçisine (veya tersi) çevirmek istiyorsanız,
yazılımı yeni bir dizine en baştan yeniden yüklemeniz gerekecektir.
Size daha sonra Emergency Repair Disk (acil onarım diski) yapmayı isteyip istemediğiniz sorulabilir. Her durumda ‘Evet’ deyin. Bu diskin yeni sürümlerini periyodik olarak yapabilirsiniz ve yapmalısınız da; ancak bu disklerden bir tanesini şimdi yapın.
Bir sonraki adım, hangi yazılım bileşenlerinin yükleneceğini seçmek olacaktır. Varsayılan durumda Windows NT oyunları ve Microsoft Exchange istemcisi yüklü değildir. Biz de oyunların dışarıda bırakılmasından yanayız, çünkü her şeyden önce bu bir sunucudur. Ancak, Microsoft Exchange Server’ ı hemen yüklemeseniz bile, istemci programını şimdi yükleyin. Ayrıca, onu daha da canlandırın; Accesories’ e girin ve seçilmiş yazılım bileşenleri listesine Mouse Pointers’ ı ekleyin (varsayılan durumda, yalnızca bir fare işaretçi seti yüklüdür.) Sistem yöneticileri de bazen neşelenme gereği duyarlar.
Bütün seçimlerinizi yaptığınıza göre artık, Windows NT Server Setup, Windows NT Server’ ın ağ parçalarını kurmaya hazırdır. Bu, ağ kart(lar)ınız için gerekli sürücüleri yüklemek, ağ üzerinde kullanılacak iletişim kuralı yığınlarını yüklemek ve ağ yazılımını yapılandırmak anlamına gelir.
Yükleme programının bu kısmında, ilk önce sunucunuzun ağa nasıl bağlanacağı (doğrudan bağlantı, modem bağlantısı veya her ikisi) sorulur. Sunucular için olağan yanıt, doğrudan bağlantıdır. Her durumda, uygun yanıtı seçin ve sonra Next’ e tıklayın.
Artık, bu sunucunun Internet Information Server (IIS) ile çalışıp çalışmayacağına karar vermeniz gerekiyor. Kullanacağınızdan emin değilseniz, IIS yüklemesini erteleyebilirsiniz. Ancak, sunucuyu Internet veya intranet hizmetleri için kullanmayı isteyebileceğinizi düşünüyorsanız, IIS’ i şimdi yükleyip sonuçlandırabilirsiniz. Eğer istemiyorsanız, onay kutusuna tıklayın. IIS’ nin yüklenmesini istemek, varsayılan durumdur.
Şimdi işin
eğlenceli kısmına geldik. Windows NT Server makinenizi araştırıp, yüklemiş
olduğunuz ağ kartlarını bulabilir. Yanılabileceği durumlar olsa da, Windows NT
Server, bu işte genellikle şaşırtıcı bir biçimde başarılıdır. Aşağıdaki
koşullar olmadığı sürece, Setup programının, makinenizdekileri keşfetmesini
sağlayın:
• Ağ kartınızın Windows NT Server’ la iyi
geçinmediğini biliyorsanız ve
• Bu bilgisayarda hangi ağ kartına sahip olduğunuzu ve bu kartın hangi kaynakları kullandığını tam olarak biliyorsanız.
Şimdi de
kullanacağınız ağ iletişim kurallarını seçin. Aşağıdaki iletişim kuralları
varsayılan seçimlerdir:
• TCP/IP
• NWLink IPX/SPX Compatible Transport
• NetBEUI
NetBEUI varsayılan
durumda devre dışıdır. Eğer, kalıt Microsoft Windows 3.1 ve MS-DOS makineleri
konusunda endişelenmenize gerek yoksa, onu devre dışı olarak bırakmak büyük
olasılıkla daha iyi olacaktır. Varsayılanlara ek olarak şu iletişim kurallarını
da elle ekleyebilirsiniz:
• Data Link Control
• Point to Point Tunneling
• Streams Environment
Ancak yeni
iletişim kuralları eklemeye gereksiniminiz olduğundan emin değilseniz, bunları
yüklemek için, sisteminiz çalışır duruma gelinceye kadar bekleyin.
Sonraki iş,
hangi ağ hizmetlerini yüklemeniz gerekeceğini seçmektir. Aşağıda listelenen
hizmetler, varsayılanlar olarak seçili durumdadır:
• RPC Configuration
• NetBIOS Interface
• Workstation
• Server
• Eğer yüklemeyi seçtiyseniz, Internet Information
Server
• Eğer sunucunuzun ağa modem aracılığıyla
bağlantı yapacağını bildirdiyseniz, Remote Access Service
Bu
varsayılanlara ek olarak DHCP Server, DNS Server, TCP/IP Printing gibi başka
hizmetleri de ekleyebilirsiniz. Şimdilik varsayılan seçimleri benimseyin ve
diğerlerini de gerektikçe ekleyin.
Ağ
hizmetlerini bir kez seçtikten sonra, artık onları yüklemeye hazırsınız
demektir. Next’ e tıklayın ve böylece kumlum işlemi başlayacaktır. Setup’ ın
sizden ilk isteyeceği şeylerden biri, ağ kartınızın kullandığı kaynaklar
hakkında bilgidir. Eğer kartınız EISA veya PCI ise Setup onları doğru olarak
algılar. Ancak eğer kartınız ISA veya PCMCIA ise, hangi kaynakların
kullanıldığını Setup’ a bildirmeniz gerekecektir. Eğer 1/0 bağlantı noktası
adresi, IRQ ve alıcı verici türü bu kartlar için varsayılanlar değilse, Setup
programı bunları sıkça yanlış tanımlayacaktır.
Eğer Setup’
ın önerilerinde değişiklik yapmışsanız, parametrelerin doğru olmadığına ilişkin
oldukça sert bir uyarıyla karşılaşırsınız. Ancak bu parametreleri doğru
aldığınızı biliyorsanız iletiyi uçurun. Eğer bir yedek etki alanı denetçisi
yüklüyorsanız, kuşkusuz kesinlikle doğru yaptığınızdan emin olmanız gerekir.
Eğer değilseniz, Setup kurulum işlemini tamamlamak için birincil etki alanı denetçisini
bulamaz ve takılıp kalırsınız.
Bir sonraki
soru, DHCP ile ilgili olacaktır. Eğer DHCP’ yi ağınızda DHCP-yapılandırmalı bir
sunucuyla kullanıyorsanız, buna devam edin. Eğer şu anda DHCP’ yi
kullanmıyorsanız, sunucuda TCP/IP’ yi yapılandırmak için TCP/IP adresini, ağ
geçidini, alt ağ maskesini ve benzerlerini ekleyin. .
Sonraki
adım, ağınıza bir modem bağlantısı seçmişseniz veya bu makineyi bir uzaktan
erişim hizmeti (Remote Access Service-RAS) sunucusu olarak belirlemişseniz,
uzaktan erişim kurulumunuzu yapılandırmaktır.
Setup
programının ilk adımı, bir uzaktan erişim aygıtını yüklemesidir. Henüz bir
modem eklememiş olduğunuzdan, bunu şimdi yapmanız gerekecektir. Setup
modeminizi taramayı önerecektir. Her durumda, denemesine izin verin. Modemi
Setup’ ın bulması bütün işleri elle yapılandırma gerekliliğine kıyasla çok daha
iyi ve kesinlikle daha kolay bir durumdur. Setup, daha sonra alan kodunuzu ve
dış hat alabilmek için bir numara çevirip çevirmediğinizi soracaktır. Sonra da
uzaktan erişim aygıtı çalışmaya hazır olacaktır. Bütün çeşitlemelerinizi sona
saklayın. Şu an için, bir şeyin değişmesi gerektiğinden emin olmadıkça,
varsayılanları benimseyin.
Setup, ağ
başlamadan önce ağ bağlantılarını onaylamanız için size son bir şans daha tanır
ve bunlara bakmanızdan veya basitçe onaylamanızdan sonra Setup, ağı başlatmaya
hazır olacaktır.
Setup, ağda atanmış rolüne bağlı olarak, sunucu hakkında yönetsel bilgi sağlamanızı isteyecektir.
Birinci etki alanı denetçisi
Bir
birincil etki alanı denetçisi yaratmak istediğinizi belirlerseniz, Setup sizden
etki alanı adını soracaktır. Etki alanı adını Domain metin kutusuna yazın.
Setup bundan sonra bu adın başka bir yerde kullanılmadığından emin olmak için
arama yapacaktır. Yalnızca etki alanı adı yeni bir ad ise yolunuza devam
edebilirsiniz.
Setup, etki
alanındaki birincil etki alanı denetçisi için yerleşik bir yönetici hesabı
sağlar, dolayısıyla yükleme işleminden sonra bir başlama yeriniz olur. Sizden
hesap için ilk parola istenir. Doğrulama açısından, parolanın iki kez girilmesi
gerekir. Bu parolayı yazın ve güvenli bir yerde tutun.
Yedek etki alanı denetçisi
Bir yedek
etki alanı denetçisi yaratmak istediğinizde ağ bağlantılarınızın hazır olması
gerekir, çünkü Setup, etki alanında birincil etki alanı denetçisini bulmak
zorundadır. Eğer bunu yapamıyorsa, Windows NT Server ya yüklemede başarısız
olacak ya da bu bilgisayarı birincil etki alanı denetçisi olarak yüklemekte
ısrar edecektir. Yedek denetçinin atanacağı etki alanında, etki alanı adına ve
yönetim düzeyindeki hesap için parolaya sahip olmanız gerekir. Etki alanı adını
Domain metin kutusuna, yönetim hesabı adını ve parolayı da Administrator Name
ve Administrator Password metin kutularına yazın.
Ağ düzgün
çalışmıyorsa, etki alanında yetki sahibi olamazsınız ve kurulum programı da
bitmez. Böyle bir durumda, bir hata yapmadığınızdan emin olmak için geriye,
özellikle ağ kartının donanım yapılandırması adımına gitmeniz gerekecektir. Ağ
kablolandırmanız için doğru ağ alıcı vericisini seçmiş olduğunuzdan ve IRQ ve
I/Q bağlantı noktası adresinin doğruluğundan emin olun. Sonra tekrar adımları
izleyerek, bir kez daha deneyin.
Bağımsız sunucu
Sunucunun bağımsız olacağını belirlediyseniz, Setup’ a onun etki alanına mı katılacağını yoksa çalışma grubunun bir parçası mı olacağını bildirin. Etki alanının bir parçası olacaksa, etki alanı denetçisi olmasa bile, sunucunun etki alanına eklenebilmesi için bir parola ve yönetici-düzeyi hesap adı bulmanız gerekecektir. Sunucu bir çalışma grubunun parçası olacaksa, metin kutusuna çalışma grubunun adını yazın. Bilgisayarın bir etki alanının mı yoksa yalnızca bir çalışma grubunun mu parçası olacağından emin değilseniz, şu an için çalışma grubunu seçin. Sistemin yeniden yüklenmesini gerektirse bile, her zaman geri dönüp bu seçimi değiştirebilirsiniz.
Şimdi de Internet Information Server temellerini (özellikle Internet Information Server’ ın hangi kısımlarının kullanılacağını, sabit sürücünüzde nereye yerleştirileceğini ve ana dizinlerinin neler olacağını) yapılandırmanız gerekiyor. Şimdilik, varsayılan ayarlara bağlı kalın. Bunlar, dizin ağacında gereksiz bir biçimde derin görünürler, ancak değiştirilmeleri için zorlayıcı bir neden de yoktur. Varsayılan ayarları kullandığınızda sorun giderme işlemi her zaman daha kolay olacaktır.
Son bir kaç
soru daha ve işiniz bitiyor. Şimdi sıra bilgisayarınız için saat dilimini
yapılandırmaya geldi. Başlangıç noktası, doğu standart saatinden beş ve Pacific
standart saatinden sekiz saat ilerde olan Greenwich’ tir. Konumunuz için doğru
saat dilimini seçin; saatin ve tarihin doğruluğunu iki kez denetleyin. Yapmanız
gereken tek bir şey kaldı: Varsayılan görüntü parametrelerini ayarlamak.
Seçtiğiniz parametreleri sınadığınızdan emin olun. Setup programı artık,
gerekli dosyaları doğru yerlere kopyalayıp makineyi yeniden yükleyecektir.