E-TİCARET ÇEŞİTLERİ

B2B NEDİR?

B2B yani Business to Business veya işten işe tanımı kurum ve kuruluşlar arasındaki iş ilişkilerini tanımlayan kavram olarak kullanılıyor.

İşten işe e-iş kavramı çerçevesinde kurumların ara mal, mal, hammadde, hizmet sağlayıcı tedarikçiler, kurumların mal, hizmet ve ürünlerini sattıkları dağıtım kanalları, hem satın almada, hem satışta hem de yasal yükümlülüklerini yerine getirirken işin parasal boyutunda birlikte çalıştıkları ödeme ve tahsilat noktaları yani bankalar ile kamu kurum ve kuruluşları ile olan ilişkilerinin yer aldığı iş modelleridir. E-is kavramının yada e-iş’in en yaygın olarak kullanılması gereken nokta da burasıdır.
Kurumların hammadde, yari mamul ve ürün siparişlerini elektronik ortamda yapabilmesi, tedarikçilerinin stoklarını görebilmeleri, satın almak istedikleri ürünlerin ne zaman hazır olacağını bilmeleri, bu bilgiler doğrultusunda bayi kanalına ve müşterilerine ürünlerini ne zaman tespit edebileceklerini sunmaları, stoklarını bayi kanalı ve müşterilerine açmaları, İnternet ortamında sipariş kabul edebilmeleri, siparişlerin kendi araçları veya üçüncü parti şirketler aracılığı ile sevk edilmesini sağlaması, sevkiyat emirlerini siparişin alınmasından sonra yine elektronik ortamda iletmesi, siparişin teslimat bilgilerini elektronik ortamda edinmesi, faturaların kesimi, tahsilat işleminin bankaya bildirilmesi, bankadan gelen tahsilat onayının müşterinin hesabına kaydı gibi tüm işlemlerin elektronik ortamda yapılması B2B e-is kavramı içerisinde yer alıyor. Bu işlemlerden hangilerinin elektronik ortamda yapılacağı ise kuralların tanımlanmasına bağlı olarak değişiklik gösteriyor.

ATG’NİN B2B ve B2C İÇİN ÜRÜNÜ

ATG Enterprise Commerce Suite, B2B ve B2C ticaretten portallere kurumların kişiselleştirilmiş, müşteriler tarafından kullanılan uygulamaların yürütülebilmesi için gerek duydukları çözümlerin bir parçasıdır. Bu platform, ayni zamanda, opsiyonel kurumsal uygulama entegrasyon ürünlerini (EAI) de sunmaktadır. Kurumlar, entegrasyon ürünleriyle halen var olan sistemlerini ticari etkinliklerini yürütmek için de kullanabilirler. Bu platforma özgü diğer bir özellik ise, kurumların, bireyler ve kurumlarla çevrim içi yaptığı işleri özelleştirebilmesine yardımcı olan senaryo-tabanlı kişiselleştirme yetkinliklerini sunmasıdır.

ATG Enterprise Commerce Suite, işletmelere bireysel iş hesaplarını yönetebilmelerine olanak vermektedir. Bunu ise şu yollarla sağlamaktadır:

Özelleştirilmiş kataloglar, fiyat listeleri ve hem kurumlar hem de bireyleri hedefleyen sürekli ilişki yönetimi.Yöneticilerin karmaşık onay süreçlerini belirleyip yönetebilmelerine, sipariş kısıtlamalarını ve gider tahsilatlarını her bir kalem bazında inceleyebilmelerine olanak vererek satış sürecini hızlandıran bütünsel satın alma siparişi desteği
Kurum çapındaki ticari etkinlikler için ortak bir yaklaşımı desteklemek amacıyla B2B ve B2C müşteri yönetimi için denetim olanakları.

Enterprise Commerce Suite, ayni zamanda, e-iş senaryolarıyla verimliliği artırmaktadır. Senaryolar; kurumların müzakere edilmiş sözleşmelerini, kurumsal rolleri ve hatta müşteri ilişkileri geçmişini temel alarak kurumların müşteriyle olan ilişkilerini özelleştirebilmelerini sağlayan iş kurallarıdır. Senaryolar, yöneticilerin, müşterilerini dikey pazarlara, yıllık gelir kategorilerine veya satış bölgelerine bölümlendirerek yıllık gelirin artırılmasını, sadece bireyleri değil ayni zamanda kurumları hedefleyen indirimlerle kanal ortakları için teşvikler yaratabilmesini; çevrim içi işlemler sırasında sunulan özelleştirilmiş hizmetlerle müşterilerle çoklu-seviyede iletişim kurabilmelerini ve sipariş onayları, müşteri profillerinin güncellenmesi ve süregiden hesap yönetimi gibi isletmenin rutin ticari süreçlerinin otomasyonunu gerçekleştirmesini sağlar.

IBM’DEN B2B YAZILIMI

“WebSphere Commerce Business Edition Versiyon 5.1”, mallarını diğer şirketlere, otomatize edilmiş bir proses üzerinden satan firmalar için tasarlandı. Ürün, dinamik birlikte çalışma ve sanal ekip oluşturma özelliklerini B2B ortamlarına taşıyan, endüstrideki ilk e-ticaret yazilimi. “WebSphere Commerce Business Edition”, Lotus yazılımları Sametime ve Quickplace’in entegrasyonuyla alıcıların ve tedarikçilerin, siparişin özelliklerini gerçek zamanlı görüşebilmelerini sağlıyor. Yazılım, basit bir ‘sohbet’ ortamının ötesinde, dokümanların paylaşıldığı ve gerçek anlamda birlikte çalışılan sanal bir ekip çalışması ortamı yaratıyor.

WebSphere Commerce Business Edition 5.1’in Dikkat Çeken Özellikleri

Gerçek zamanlı birlikte çalışma: Şirketler, Lotus Sametime ve QuickPlace teknolojileri sayesinde müşterilerine, iş ortaklarına ve tedarikçilerine daha iyi iletişim olanakları ve servis sunabilirler. Örneğin, bir grup alıcı ve satıcı, dokümanları paylaşabilir, bir sözleşme üzerinde görüşebilir ve özel bir çalışma alanında şartları tartışabilirler. Yeniden yönlendirme özellikli bir browser ile bir şirket, müşterisine, sitede daha hızlı dolaşma imkanı sunarak servisinin kalitesini artırabilir.

         Business Relationship Manager: Ticari politikaların ve sözleşmelerin kolayca düzenlenmesine imkan veren yaratıcı, browser temelli bir arabirim sağlıyor. Örneğin, bir müşteri temsilcisi, bilgi teknolojisi departmanının yardımı olmadan, katalogları, fiyatları ve anlaşma kosullarını düzenleyip, alıcı gereksinimlerini daha hızlı karşılayabilir.

         Gelişkin sipariş ve envanter yönetimi: Alıcı, müşteri temsilcisi ve operasyon yöneticileri için sipariş bakiyesi ve iadelerinin işlenmesi, bölünmüş siparişler ve sevkıyat tarihi projeksiyonları, onaylar gibi fonksiyonlarla operasyonel etkinliği artırır.

         Granüler erişim kontrolü: Kuruluşa, özelliklere ve fonksiyonlara erişim için güvenlik hiyerarşisi oluşturma ve yalnızca “bilmesi gerekenlerin” izin verilen alanlara erişimini düzenlemeyi sağlar.

Enhanced B2B Store Model: Şablon ve önceden oluşturulmuş raporlar aracılığıyla üretime hazır örnek bir mağaza sunulur ve böylece kod bakım maliyetinde büyük tasarruflar sağlanır.

B2B İÇİN ŞİRKETİN NETWORK ALTYAPISI

Müşterilerine elektronik ortamda erişmek isteyen şirketler farklı yöntemler kullanıyorlar. Bir çok şirketin bir tür elektronik broşür veya reklam sayfası gibi oluşturulmuş web sitesi var. Bu siteler çoğunlukla statik ve müşteri ile etkileşimi az.
Bazı şirketler ise, müşterileriyle yaptıkları 'stok kontrol etme, sipariş geçme, sipariş takip etme' gibi çalışmalarını yavaş yavaş elektronik ortama taşıyor. Bu durumda müşterilerin Web üzerinden yaptıkları işlemleri, şirketin sistemine girmek gerekiyor ki bu iş manuel yapıldığında tıpkı faks ve e-posta yoluyla gelen sipariş veya servis taleplerini sisteme girmek gibi bir iş oluyor.

Daha az sayıda şirket, sundukları e-ticaret servislerini mevcut sistemlerinin (muhasebe, satış, satınalma, destek, veritabanları, vb.) iş akışlarıyla bütünleştirme yoluna gidiyor. Bu sayede e-ticaret servisleri, faks veya e-posta gibi bir "firmaya erişim aracı" olmaktan çıkıp, şirketin iş akışlarının dışarıya açılan bir uzantısı halini alıyor. Bu halde müşteriler için bu firma sürekli ve hızlı servis veren bir tedarikçi konumuna geliyor.
E-ticaretin kritik bir duruma geldiği bu son senaryoda, şirketin network altyapısını uçtan uca e-ticaretin gereksinimlerini sağlar duruma getirmek gerekiyor. Bunun için güvenilirlik, sürekli çalışabilme, gereksinimler doğrultusunda sağlıklı büyüyebilme kriterlerini göz önünde bulundurmak gerekir. Söz konusu network altyapısının belli başlı parçaları şunlar olacaktır;

Güvenlik: Şirketin iş akışlarının bir parçası olacak e-ticaret servisleri, ayni zamanda şirkete yönelik bilerek veya bilmeyerek yapılabilecek olumsuz hareketlerin geleceği bir kapı oluyor. Bu kapıdaki güvenliği sağlamak için firewall donanım ve yazılımları kullanmak gerekli. Kullanılacak donanım ve yazılımlar doğru belirlenmiş güvenlik politikalarıyla etkili olacaktır.
            Veri depolama ağı: E-ticaret servislerinin kullanacağı veritabanları, zaman içinde giderek büyüyecek bir veri topluluğunu kullanıyor olacak. Bu verilerin sağlıklı şekilde saklanması ve yedeklenmesi için bir veri depolama alanı oluşturmak gerekecek. Verilere anında erişim sağlayan disk array'ler, yedekleme yapan back-up cihazları, daha az kullanılan verilerin arşivleneceği jukebox'lar veri depolama alanının parçalarıdır. Bu parçalar bir veri depolama ağı oluşturacak şekilde bir araya getirilerek hem e-ticaret uygulamalarının hem de diğer dahili uygulamaların rahatlıkla kullanabileceği bir ortam oluşturulabilir.
            Veri iletişim ağı: E-ticaret uygulamalarının ve bütünleşeceği diğer uygulamaların verimli ve sürekli çalışabilmesi için kullanacakları yerel alan ağı donanımı ve kablolamanın yüksek kapasiteli ve yedeklemeli olması gerekecektir. Günümüz teknolojileri düşünüldüğünde yedeklenmiş Gigabit Ethernet switchler kullanmak ve Kategori 6 uyumlu yapısal kablolama yatırımı yapmak yararlı olacaktır.
            Afet durumu merkezleri: Firma için e-ticaret servislerinin çok kritik olması halinde birtakım ek yatırımlar yaparak afet durumu merkezleri oluşturmak, böylece firmanın sistemlerinin tümüyle çökmesi olasılığını ortadan kaldırmak mümkün. Afet durumu merkezinde tüm verilerin bir eşini bulundurabilmek için bir veri iletim ortamı kurulmalı. Bu ortam yönlendirici temelli olabileceği gibi, veri iletim ihtiyacının fazla olması halinde fiber optik temelli transmisyon ekipmanları kullanılabilir.

B2B E-TİCARET’İN YENİ EKONOMİDEKİ YERİ

Küreselleşme olgusu değişimi de beraberinde getiriyor. Hem de kökten değişimi. Küreselleşme, bir bütün olma, tek pazar olma, anında bilgiye ve ürüne erişim, kıyasıya rekabet, daha kaliteli üretim, maliyetleri kontrol altına alma, standartları aşma, küresel tedarik zinciri, müşteri odaklı yaklaşım vb. birçok parametreyi de beraberinde getiriyor. Artık iş dünyası mahalle, semt pazarları, il sınırları, hatta Türkiye sınırları ile sınırlı değil. Dünya kocaman bir pazaryeri.

İşte dünya ekonomisi harıl harıl bu değişime hazırlanıyor. Peki değişim neyle olacak? Elbette ki teknolojiyi çok iyi kullanarak. Bilişim teknolojileri dünyayı küresel bir köye dönüştürürken iş yapış biçimlerinin ve ticaretin ayni kalacağı düşünülemez elbette. Aslında birkaç yıldır bu alanda bir değişim başladı. E-is, e-ticaret, e-tedarik, e-pazaryeri gibi kavramlar iş dünyasının gündemine girdi. Bugünden sonra ise bunların nasıl uygulanacağı, doğru çözüm modelleri, entegrasyon, işbirlikleri ve birlikte değişim konuşulacak.

Çok genel tanımıyla e-ticaret, Internet’te bir web sitesi üzerinden ürünleri satışa sunmak iken, e- iş, bir ürünün satışa sunumunu, kurumlar arası bilgi alışverişini, ürünün müşteriye teslimini ve müşteri geri dönüsünün tamamını içeren uygulamalar bütünüdür.

Her şirket bir şey üretir. Ürettiğini farklı bir biçimde duyurmaktan, satışa, ürünü teslim etmeye kadar olan süreç hem B2B’yi hem de B2C’yi kapsıyor. Bu uygulamalar kurumların sonuç olarak da toplumların değişimini öngörüyor. Kurumlar değişmek zorunda çünkü önlerinde eski ekonomi kuralları (1 ver, 3 al) yok. Kurumlar değişmek zorunda çünkü daha güçlü, daha büyük, daha rekabetçi olmak zorunda. Kurumlar değişmek zorunda çünkü artık eski ‘sadık’ müşteri yok. Değişimin motorunu ise B2B ve B2C oluşturuyor.

B2B ve B2C uygulaması, ekonomik kriz ortamlarında da, kurumlar için vazgeçilmez en iyi çözüm. B2B uygulamaları ile şirketlerin sağladığı en büyük kazanç, iş verimliliğinin artması, maliyetlerin düşmesi ve müşterilerin daha ucuza mal ve hizmet satın alması. Dolayısıyla değişimin zorunlu kıldığı gerçekler ancak B2B ve B2C ile uygulanabilir.

Günümüzde tüccarlar ve dev dağıtım şirketlerinin yerini herkesin tek noktada masrafsız bir şekilde buluştuğu, içinde her türlü bilgi ve ürün-markanın olduğu pazaryerleri alıyor. Gerçek dünyada büyük süper marketlere gidip en iyi ürünü en ucuz fiyata alma yarışında olan tüketiciler doğal olarak elektronik ortamda da ayni kolaylığı yakalamak istiyor. Dolayısıyla sanal pazaryerinde her kurumun rekabetçi bir işbirliği mantığında var olması son derce önemli.
Yarının kuruluşları esnek, şeffaf, güçlü, uzman, rekabetçi yapıda olacak. Kurumlara bunu sağlayacak olan da B2B e-ticaret çözümleri. Tüm işlemlerin elektronik ortama taşınacağı günler çok uzak degil.

Türkiye’de B2B e-ticaret henüz başlangıç aşamasında. Hızla öğrenen bir yapı sergileyen B2B e-ticaret pazarımız teknolojik, yasal ve yapısal engelleri aştığı takdirde kısa sürede bu konuda dünya ile entegre olabilir.

BAŞARILI BİR E-TİCARET UYGULAMASI

İnternet ekonomisi, dünyada 2000 yılı sonu itibari ile 830 milyar dolar hacme erişti ve 3 milyondan fazla insani doğrudan istihdam etmekte. Yapılan araştırmalar, sadece 2001 yılı içinde İnternet ekonomisine 700 milyar dolar yatırım parasının akacağını işaret ediyor. Kendi alanında trend belirleyici olarak gördüğümüz şirketler gelirlerinin ortalama yüzde 15’ini İnternet üzerinden sağlıyorlar.

Ancak yine de bakmamız gereken parametreler var:

• Müşterimizi kendi e-ticaret alanımızda tutmak
• Geleneksel yöntemlerle yürüttüğümüz müşteri ilişkisini elektronik ortama taşımanın gereklerini yerine getirmek

• Yarattığımız talep ve beklenti artışını basarili bir şekilde karşılamak ve bunu yaparken de kendi işimiz için ek yük değil, avantaj sağlamak.

Yukarıdaki üç hususu karşımızdaki zorluklar ve engeller olarak değil, dünya ekonomisinin karşı koyulmaz bir güçle yöneldiği alanda bizim de var olmamızı sağlayacak anahtarlar olarak görmemiz gerekiyor.

Müşterimizi kendi e-ticaret alanımızda tutmak: E-ticarette gelirin yaklaşık yüzde 80’ini müşterilerin yüzde 20’si getiriyor. Buna karşılık müşteriyi kendi e-ticaret alanımızda tutmak, B2C alanındaki kadar olmasa da çok zor. Bu nedenle çok mükemmel bir müşteri ara yüzüne sahip olmak ve bu ara yüzü entegre bir Çağrı Merkezi ile tamamlamak gerekiyor. Unutmamak gerekiyor ki, müşteriler hala Web sayfasının ötesinde insan müdahalesine de ihtiyaç duyuyorlar.

Müşteri ilişkisini elektronik ortama taşımanın gereklerini yerine getirmek: Başlangıçtan beri, uzun süreler denenmiş ve çok iyi tanıdığımız geleneksel yöntemlerinden, teknoloji tabanlı yeni ekonomi çalışma şekillerine geçerken özellikle dikkat etmemiz gereken bazı hususlar var.

• Güvenlik: İletişim ağımızın güvenliği son derece önemli. Müşteri bilgilerini, ticari işlemleri ve kendi sitemizi hem yetki aşımlarına hem de kötü niyetlilere karşı %100 korumalı hale getirmemiz gerekiyor.

• Büyüyebilirlik : Doğal olarak e-ticaret kanalı ile olan iş hacmimizi artırmayı hedefliyoruz. İletişim ağımızın ve bunun üzerinde yer alan e-ticaret araçlarının kapasitesinin iş hacmindeki artışla beraber rahatlıkla büyüyebilir olması lazım. İs hacmi büyürken kullanıcı erişim yada işlem hızlarında bir düşüş kabul görmeyecektir.
• Erişilebilirlik: Artık işimiz İnternet üzerinde faaliyet gösteriyor. Müşterilerimiz ve iş ortaklarımız büyük ölçüde bizi bir iletişim ağı üzerinden eristikleri uygulamalar olarak görüyorlar. Bu durumda e-ticaret faaliyetimizin kesintiye uğraması, yavaşlaması yada hataların ortaya çıkması kesinlikle kabul edilemez. Bunun ötesinde iletişim ağımızın, üzerinden geçen bilgiyi tanımlayabilir ve önceliklendirebiliyor olması gerekiyor.

Yarattığımız talep ve beklenti artışını başarılı bir şekilde karşılamak: Bu noktada bakis açimizi biraz daha genisletmemiz gerekiyor. E-ticaret bizim olusturmaya çalistigimiz yeni ekonomi ortaminin pazara ve is ortaklarina dönük yüzü. E-ticareti basarili bir sekilde uygulayarak pazarimizi ve bizden beklentileri artiriyoruz. Bunu yapmamiz bizim için kisa vadede bir atak gibi gözükmekle birlikte, orta ve uzun vadede ayakta kalabilmek için sart. Çünkü rakiplerimiz de ayni ortamda yer alacaktir.

Bizi rekabetten ayirt edecek ve esas is avantajini saglayacak olan, müsterilerimizle Internet üzerinden is yapiyor olmak degil, bu sekilde olsan talebi yerine getirme süreçlerinde Internet is çözümlerinden yararlanmamiz olacaktir.

Şirketimize gelen herhangi bir siparisin karsilanmasi asamasinda; müsteri iliskileri, tedarik zinciri, finans, insan kaynaklari, egitim ve akliniza gelebilecek ve verimliligin artirilmasi yoluyla parasal avantaj saglayabilecek her isalaninda internet tabanli çözümler kullanmamiz bizi gerçek anlamda bir yeni ekonomi sirketi haline getirecektir.
Özetlemek gerekirse, B2B e-ticaretde basarili olmak için; müsterimizi kendimize çekmeli ve tutmali, iletisim agimizi güvenli, esnek ve bilinçli hale getirmeli ve en önemlisi rekabete karsi basarinin, taahhütlerimizi yerine getirme asamasinda ortaya çiktigini unutmamak gerekiyor.

B2C NEDİR?

B2C ya da Business to Consumer veya İşten Müşteriye tanımı kurum ve kuruluşların son kullanıcıya sunduğu ürün ve hizmetleri bir başlık altında topluyor.

Kurumların son kullanıcıya sunduğu hizmet, bilgi ve ürünleri kapsayan bu tanım kurumdan son kullanıcıya olarak adlandırılıyor. Müşteri ilişkileri yönetimi, müşterilere bilgi hizmetleri sunma, müşterilere İnternet üzerinden satış yapmak son kullanıcıya yönelik sunulan e-iş hizmetleri arasında yer alıyor. Ancak B2C kavramını ön plana çıkartan, bu kavramın genel kabul görüş sekli ise son kullanıcıya mal veya hizmet satışının yapıldığı B2C e-ticaret kavramıdır. Türkiye’de e-iş’in B2C alanında başladığı da bir gerçek. Türkiye’de ileri teknoloji hizmetlerinin ilk uygulayıcısı konumundaki bankalar bankacılık hizmetlerini müşterilerine İnternet üzerinden sunmaya başlayarak e-is’in, kurumsal müşterilerine ödeme sistemi altyapısı sunarak da B2C e-ticaret’in öncülüğünü yaptılar.

B2C'NİN GELECEĞİ

Dünya'da yaşanan e-iş gelişmeleri Türkiye'de de yakından takip edilmeye başlandı. Bununla birlikte yurtdışında ".com " şirketlerinde yaşanan güz dönümünün geçici olduğu düşünülüyor. Bu tarz dalgalanmaların doğal olduğu, fakat İnternet'in ve gelecekteki durumun aydınlık olduğu gerçeği görülüyor.Yeni Ekonomi Kavramı'nın temelden tamamen farklı bir ekonomi olmadığı da kabul edilmesi gereken bir başka gerçeklik.Varolan ekonomi, tecrübe ve politikaların İnternet'e yansıdığını ve yeni bir sinerji yaratılarak yaşanan yeni gelişmenin "Yeni Ekonomi" olarak adlandırılması daha dogru bir yorum olur.

Doğu'yu Unutmamak Lazım

Türkiye’de İnternet'e olan ilgi geçtiğimiz sene içerisinde %300'lere varan bir artış gösterdi. Ülkemiz e-ticaret profilinde internet üzerinden alışveriş yapan insanların daha çok iade garantisi gördüğü anda ödemeye yatkın olduklarını görülüyor.Gelecekte sağlanacak güvenlik gelişmeleri ve lojistikteki gelişmeler e-ticaret'in gelişmesine olumlu ölçüde etki edecektir. Ülkemizde İnternet kullanıcıları deyince sadece batıdaki vatandaşlarımızı değil doğudaki vatandaşları da düşünmek gerekiyor.Doğu bölgesinin tahminimiz üzerinde potansiyele sahip olduğunu ve İnternet'e giriş şeklindeki liderliğin %45 ile İnternet cafe'lerde olduğunu göz önünde bulundurarak, İnternet'e giriş maliyetinin bilgisayar sahibi olunması gerekliliğinden dolayı yüksek olduğunu ancak Türk halkının teknolojiye olan ilgisinden dolayı bunu bir şekilde çözüme ulaştıracağına inanmalıyız.