Bilişim Mesleği Ahlak İlkeleri hakkında...

SENARYO – I

Çok gösterişli bir fuar olduğunu okumuştu gazetelerde, dergilerde. Yeni yeni bilgisayarla tanışmıştı, ya da bilgisini ilertmek istiyordu veya son yenilikleri yerinde görmek, sektördeki firmaları tanımak istiyordu. Amacı ne olursa olsun, içeri girdi ve çok yüksek seviyelerdeki seslerle irkildi birden. Her yerden değişik tekno-ritmlerde çalan müzikler kulaklarında çınlarken, gözleri bilgisayarları arıyordu ki, güzel bacaklı illa da sarışın olan kızlara takıldı. Neyse deyip standtları gezerken dikkatini çeken bir ürün hakkında bilgi almak isteme gafleti hatta delalatinde bulundu. Karşısına dikilen genç gözlerini başka yerlerde gezdirirken konuşuyordu müziğin ritminde hafifçe sallanarak. Ama birşey anlamadı ziyaretçi. Genç Türkçe-İngilizce karışımı kelimelerle kurduğu cümleleri arka arkaya sıralıyordu. Şaşırdı, yılgınlık kapladı içini, çaresizliğe kapıldı, şüpheye düştü. Bilgilerinin ne kadar yetersiz olduğunu, yemesi gereken onlarca fırın ekmeği düşündü. Genç ne kadar şanslıydı, bu yaşında ne kadar çok şey biliyordu…

Bir başka standata gitti belki diyerek… Bilgi alınacak kimse yoktu. Kart bırakın arayalım sizi… Sanki “Kart Toplama Merkezi”.

Bir toplantı veya seminer vardı içerdeki salonlarından birinde. Konuda hani bildiği, ilgisini çektiği güncel sorunları işliyordu. Oturdu ve dinlemeye başladı. Koca koca şirketlerin üst düzey yöneticileri, bilgi işlemcileri konuşmacıydılar. Anlattıklarını bakılırsa herşey gülpembeydi… Ürünleri, şirketleri tüm sorunlarını çözmüşlerdi. İlişkiler ne kadar iyiydi. “Benim şirketimin yöneticileri, kullanıcıları niye böyle” diye düşündü. Sonra çalıştırmak için gecelerini harcadığı sistemler, yazılım paketleri gözünün önüne geldi. Yüzünü kaplayan hafif gülümsemeyle çıktı salondan.

Sorunlarını çözmenin vermiş olduğu rahatlıkla ayrılırken fuardan, eline tutuşturulan kağıtları, broşürleri köşede ki kutuya bıraktı. Kutunun üstünde “ÇÖP” yazıyordu.

SENARYO – II

Gazetedeki ilanı görmüştü bir pazar günü. Başvurular, birkaç kez yapılan görüşmeler sonucunda işe kabul edilmişti. Ücret ne iyi, ne kötüydü. Bu senaryonun kahramanı ; bildiklerini uygulayacak bir bilgi işlem yöneticisi, bir analist veya programcı olabilir. İstediğinizin yerine koyun kendinizi.

İlk günler şirketi, bölümü tanımakla geçmişti. Bir takım gariplikler vardı ama yanlış anlama olabilirdi. Fazla önemsemedi. Yapacaklarını çıkartıp bir rapor halinde bir üst yöneticisine verdiğinde raporun bir yığın kağıdın üstüne konduğunu gördü ilk önce. Günler geçiyor ancak raporu hakkında konuşulmuyordu. Bu arada Muhasebe ve Finansman servislerinin arka arka gelen isteklerini yapmaya uğraşıyordu. Yapılmadığı takdirde şirketin zor durumda kalacağı önemle tembihlenmişti. Gece, hafta sonu bunlarla uğraşırken üst yöneticisi akşam erken çıkmakta, sabah geç gelmekteydi. Bilgi akışı her nedense hep tek yönlüydü. Ondan gelen direktifler yapılmakta, öncelikler sık sık değişmekte, öneriler nedense şirket patronu tarafından uygun görülmemekte, gerekli cihazlar, eğitimler kriz nedeniyle ertelenmekteydi.

İşte bu ahval ve şeriat içinde dahi vazifenin üzerine yıkılmış işleri yapmak olduğunu düşünürken gecenin bir vaktinde gözün açılır. Oysa kandırmacalar ilanla başlar, görüşmelerde sürerdi. İşe girmek için geçtiği sınavları, testleri düşündü. Nesi ölçüldü, neyi tespit edildi. Herhalde sabrı, kaldırabileceği iş yükü ve ENAYİLİK sınırı.

 

Evet dostlar, çuvaldızı kendimize, bilişimlere batırdım. Her meslek grubunda olduğu gibi bizlerin arasında da yukarıdaki senaryolara uyan kişiler var. Hatta bunları fazlasıyla görüyoruz çevremizde. “Bilişim Mesleği Ahlak İlkeleri” içersinde yer alan maddeleri okurken bir de tersini düşünün. O zaman çevrenizde, tanıdığınız, gördüğünüz, duyduğunuz en az bir kişi göreceksiniz. Ne yazık ki bunlar azalacağına artmakta. Demek ki boşuna yazmamışlar.

Tüm bilişimcileri “Meslek İlkelerini” uymaya çağırmaktan başka elimden birşey gelmiyor. Gerçekleri görelim ve ona göre davranalım. Bence bizler de suçluyuz.   Düşünelim…

 

 

---

“Bilişim Mesleği Ahlak İlkeleri”

Türkiye Bilişim Vakfı (TBV)

Bir bilişimci, mesleğinin gereklerini yerine getirirken ;

Temel İlkeler

• Toplumun ve bireylerin güvenliğini, sağlığını ve esenliğini gözetir.
• Adil, dürüst ve güvenilir olup, tüm insanlara karşı hiçbir ayrım gözetmeksizin eşit davranır.
• İnsanların özel yaşamına, sagınlığına ve iyelik hakkına saygı gösterir.

Mesleki yükümlülükler

• Mesleğiyle ilgili her türlü davranış, çalışma ve ilişkilerinde en yüksek ahlaki değerler doğrultusunda hareket eder ve sorumluluk üstlenir.
• Mesleği ile ilgili yasa, kural ve sandartları öğrenir, izler, onlara uyar.
• Sahip olduğu mesleki bilgi, beceri ve deneyimleri kişisel ve kurumsal çıkarlara zarar vermeksizin paylaşır.
• Bireylere ve kurumlara ilişkin özel bilgilerin gizliliğine ve korunmasına özen gösterir.
• Bağlı olduğu yükümlülüklere ve sözleşmelere uyar.
• Denetimi altındaki verilere dayanarak yapacağı kestirim ve saptamalarda gerçekçi ve yansız olur.
• Sorumlu olduğu iş çerçevesinde ilgili tarafları çıkarları konusunda bilgilendirir, varsa çıkar çelişkilerinde taraflardan birinin yararına davranmaz.
• Yolsuzluklara ve dürüst olmayan işlere bulaştığından kuşku duyduğu kişi ve kurumlarla işbirliğine girmez.
• Sorumlu olduğu işle ilgili, işverinin bilgisi dışında, kişi veya kuruluşlardan gelebilecek komisyon, pay, prm tekliflerini ve herhangi bir maddi yardımı geri çevirir.
• Ücretinin belirlenmesine esas alınacak mesleki niteliklerini tam ve doğru olarak bildirir.

Bireysel Yükümlülükler

• Teknik yeterliliğini korur, geliştirir ve yalnızca yeterli eğitim, bilgi birikimi ve deneyime sahip olduğu alanlarda kendi isteğiyle görev alır.
• Mesleki eleştirilere açık olur. Bu eleştirilerin sonucu gördüğü eksikliklerini gidermeye çalışır.
• Hatalarını kabul eder ve örtbas etmeye çalışmaz.

Toplumsal Yükümlülükler

• Toplumun esenliği, sağlığı ve güvenliğine uygun kararlar almadaki sorumluluğunu kabul eder, toplumu ve çvereyi tehlikeye sokacak etkenleri gizlemezi duyulmasına çalışır.
• Kendi çıkarını, işverenin çıkarını ve müşterisinin çıkarını hizçbir zaman toplum çıkarının üstünde görmez.
• Kamuya yapılan açıklamalarda yansız ve dürüst olur.
• Toplumun bilişim teknolojisi uygulamaları ve bunların doğuracağı sonuçlar hakkında aydınlamasına ve toplumda gerekli bilincin oluşmasına katkıda bulunur.

Ürün ve Hizmet Yükümlülükleri

• Ürünün ve üretim sürecinin en yüksek niteliğe, verime ve etkinliğe ulaşması için çalışır.
• Sistem gereksinimlerinin belirlenmesinde ve tasarımında, kullanıcıların ve sistemden etkilenceklerin açık olarak ortaya konmasını sağlar.
• Ürün geliştirme ve üretim sürecinde yapılan gözden geçirme, denetim ve sınamalarda nesnelliği esas alır ve yapıcı davranır.

Meslektaşlık Yükümlülükleri

• Meslektaşlarının ve iş arkadaşlarının mesleki gelişmelerine yardımcı olur ve Meslek Ahlakı İlkeleri’ne uymaları için özendirir ve destek verir.
• Meslektaşlarının ve iş arkadaşlarının görüş, kaygı ve şikayetlerine ilgisiz kalmaz.
• Meslek yaşamında ilerlemek için hiçbir zaman meslektaşlarını gerçek olmayan nedenlerle eleştirmek, suçlamak yolunu seçerek onlara zarar vermez.
• Meslektaşlarının çalışma ve çabaları sonucu ortaya çıkan ürün ve fikir eserlerine karşı gereken saygı, önem ve dikkati gösterir.
• Meslektaşlarının çalışmalarını, kişisel çıkarları için izinsiz olarak incelemez, kullanmaz ve geliştirmez. Eğer herhangi bir şekilde kullanırsa, kaynağını mutlaka belirtir.
• Henüz patent veya kopyalama hakkıyla ilgili yasal bir hak almamış olsa bile akademik ve mesleki tüm çalışmalara ve ürünlere karşı saygılı olur.
• Meslektaşları hakkında bilgi sorulduğunda doğru bilgi verir ve işle ilgili olmayan özel bilgileri açıklamaz.

Yöneticilik Yükümlülükleri

• Yöneticlik görevlerini yerine getirirken, kuruluşun başta bilişim ve iletişim kaynakları olmak üzere tüm kaynakların etkin, verimli bir biçimde ve sadece yetkili kişiler tarafından kullanılmasını sağlar.
• Yönettiği çalışanlar arasında ayrım yapmaz, onlara karşı adil, dürüst ve güvenilir olur.
• Yönetimi altındaki bilgi akışının zamanında ve doğru biçimde gerçekleşmesini sağlar.
• Yönetimi altındaki personelin toplumsal ve ahlaki sorumluluklarını yerine getirmesine katkıda bulunur ve onları bu konuda özendirir.
• Yönettiği çalışanları mesleki gelişmelerine katkıda bulunur, onları bu konuda yönlendirir ve özendirir.
• Yönettiği çalışanların işle ilgili yaptığı katkılar, buluşlar ve bunlardan doğan hakları konusunda adil ve dürüst davranır.
• İşe alacağı elemana, iş teklif ederken herhangi bir kişisel çıkar gözetmez, ona çalışma koşullarını tüm ayrıntılarıyla doğru olarak açıklar.
• Çalışma yaşamının ahlaki ilkelerini çiğnemeyerek rakip kuruluştan eleman almaz.
• Mesleki yaşamını mümkün olabildiği kadar özel yaşamından ayrı düşünür ve karar alırken profesyonellik ilkesinden ayrılamamaya özen gösterir.

İşveren-Müşteri Yükümlülükleri

• İşvereni ve müşterileriyle olan mesleki ilişkilerinde daima güvenilir ve dürüst davranır.
• İş alırken ve yükümlülüklerini yerine getirirken politik çevresini, yakınlık ve kişisel ilişkilerini ve maddi gücünü kullanarak haksız bir yarar veya üstünlük sağlamaya çalışmaz.
• Kendi işvereninin bilgisi ve izni olmadan ikinci bir işyerinde veya projede görev almaz.
• Kendi işverenin kaynaklarını ve olanaklarını işverenin onayı dışında kişisel işlerinde veya başka bir grubun işlerinde kullanmaz.

Sorumluluklar

• Bu “Bilişim Mesleğ Ahlak İlkeleri” ne sahip çıkar ve yaygınlaşması için çaba gösterir.
• Bu ilkeleri çiğneyen veya gözardı eden kişi ve kurumlara karşı gerekli girişimlerde bulunur.

insert content here

Yazı Hakkında...

Bu hikayede yer alan kişi ve kurumların gerçek hayatla hiçbir ilişkileri yoktur. Rastlantılar tamamen tesadüfdür. Biraz da çuvaldızı bizlere yani bilgi işlemcilere batıralım dedim...