Sevgili dostlar, merhaba.

Bizler, çeşitli sistemleri kullanan ve hızla gelişen teknolojiyi yakından takip etmek zorunda olan bilgi işlemcilerin, Türkiye şartlarında, sorunlarına çözüm bulmakta zorlandıkları aşikardır. İşte bu noktada , kullanıcılar bazında sorunlara çözümler bulmuş, bunları uygulamış ve başarılı olanlar bilgi paylaşımını sağlama görevini üstlenmelidirler... Ben de yaşadığım sorunların çözümünde yaptığım araştırmaları ve denemelerimi sonuçlarıyla birlikte size aktarmak istedim. Bunlardan biri de farklı sistemlerin tek bir yazılımla entegrasyonun sağlanmasıdır.

Türkiye ve dünyada bilgi işlem sistemlerinin çoğunluğunda IBM'in AS/400 sistemleri yaygın olarak kullanılmaktadır. Sigortacılık, bankacılık, hizmet ve üretim sektörlerinde yani yoğun bilgi alışverişi olan yerlerde güvenilir sistem olma özelliği olan AS/400'ler 1980 yılların ortasından itibaren (daha eski zamanlarda S/36, S/39 sistemleri) devreye girmişlerdir. Programların geliştirilmesi ve çalıştırılması, networklerin ve terminallerin kolaylıkla kurulması, kullanıcı sorunların en az düzeyde olması bu sistemlere rağbeti arttırmıştır. O zamanlarda muhasebe ve diğer işlemler için başka bir alternatifin olmayışı da bu sistemleri kullanmaya mecbur kılınmıştır.

Ancak gelişen teknoloji sonucunda PC'ler ve üzerlerinde çalışan yazılımlar arttıkça şirketlerde PC alımlarına başlamışlardır. Daha sonra PC temelli networklerin kurulmasından sonra bu platformda da kullanılacak yazılımlara ihtiyaç duyuldu. Makro düzeyde AS/400 üzerinde tutulan bilgilerin, mikro düzeyde PC’ler üzerinde tutulması gündeme gelince PC Server'lar üzerinde veritabanları (ORACLE, SYSBASE, INFORMIX vb.) kullanılmaya başlanmıştır.

Başlangıçta farklı iki platform üzerinde yaratılan veriler zaman geçtikçe birbirleriyle ilişkili hale gelmiştir. Sonuçta iki sisteme de tekrar edilen verilerin girilmesiyle karşı karşıya kalınmıştır. Bu da hem zaman hem de insan gücü olarak maliyetleri oldukça artıran bir unsur olmuştur. Üstelik veri girişlerinde yaşanılabilecek hatalı, eksik girişler de bilginin güvenilirliğini tartışabilir hale getirebilirdi.

AS/400 üzerinde genel olarak RPG ile geliştirilen yazılımların ihtiyaçlar doğrultusunda değiştirilmesi ve günümüz şartlarına uygun haline getirilmesi gündeme geldiğinde, kullanıcıların ve özellikle üst yönetimin yararlandığı ekran ve yazıcı raporlarının tasarımı ve etkin kullanılması konularında RPG tool’larında yetersizlikler ve zorluklar bulunduğu bilinmektedir.

Gelişen teknoloji ile birlikte kullanıcı masa üstlerinde AS/400 terminallerinin yerine PC’lerin ve inkjet-laser jet yazıcıların gelmesi sonucunda bu cihazların etkin kullanılması gerekliliği doğmuştur. Grafik ara birimlerin ekrana daha fazla bilgiyi getirmesi, daha kullanışlı olması, daha kaliteli ve görsel zenginliği olan çıktıların alınması gibi imkanların AS/400 gibi text bazlı sistemlerde de kullanılmasını zorunluluk olarak getirmiştir.

Özellikle üst yönetimin kullandığı ekranların ve raporların içerik olarak daha zengin olma mecburiyeti, üst düzey yöneticilerin tüm işlerini tek bir ortamda ve mouse hareketleri ile görme alışkanlıkları da bu zorunluluğu desteklemektedir.

Şirket üst yönetimlerinin çok fazla maliyet getirmeyen çözümleri daha kolay kabul ettikleri de bir gerçektir. Mevcut eleman/donanım/yazılım ve bilgi birikimlerinin de kullanılması yukarıdaki isteklerin yerine getirilmesinde göz önünde bulundurulması gereken başka bir gerçektir.

Bütün bu sorunlar ve amaçlar doğrultusunda AS/400 ile PC’yi entegre bir biçimde moda deyimiyle client/server olarak nasıl çalıştırabiliriz diye bir araştırma yapılabilir...

Bu araştırmada akla ilk gelen IBM’in bir yazılım geliştirme aracı olan Visual RPG 'dir.

PC tarafında RPG kod kullanılarak uygulamaları geliştirmek mümkündür. Programın "Grafik ara yüzü" (GUI), geliştiricileri, kısıtlamaktadır. Ekran üzerindeki işlemleri (event/trigger) RPG kod yazarak gerçekleştirmektedir. Ayrıca mevcut RPG kodlarını kullanmak ta mümkündür. Ekran görüntülerinde SUBFILE kullanılırken, Yazıcı çıktılarını önceden görme özelliği (preview) yoktur. Ayrıca yazıcı çıktı tasarımlarında RLU (Report Layer Utility) kullanılması mecburidir. IBM bu ürünü geliştirme çabası içindedir. Bu ürün içinden IBM'ın JAVA uygulamalarını da kullanmak yeni versionlarında mümkündür.Bu ürünle ilgili detaylı bilgiyi  http://www.software.ibm.com/ad/varpg   adresinden erişerek alabilirsiniz.

Visual RPG kullanmanın avantajı, RPG tabanlı programcıların kısa bir eğitim sonrasında bu ürünü kullanarak proje geliştirmeleri imkan dahilindedir. Var olan projelerin özellikle ekran sorgulama kısımları kolayca çevrilebilir. Hazırlanan uygulamalar bir paket haline getirilmektedir. Kullanıcı makinalarına sadece RUNTIME modülü yüklenmesi yeterlidir.

Visual RPG kullanmanın dezavantajı, özellikle dördüncü kuşak dilleri ile karşılaştırıldığında eksiklerinin çok olmasıdır. Ayrıca yazıcı raporlarını geliştirme aracının olması da büyük eksikliktir. Ekran tasarımlarında sihirbaz kullanılması gibi bir özellikte yoktır. Önemli bir dezavantajda, PC ortamlarında kullanılan diğer veritabanı uygulamaları ile birlikte kullanılması mümkün değildir. Her ne kadar Windows DLL kullanıyor olsa bile Oracle, Access gibi uygulamaların verileri ile entegre çalışmamaktadır.

AS/400 ve PC veritabanlarına ODBC sürücüleri ile ulaşılması da bir başka yöntemdir.

Ancak bu yöntemde veriye ulaşma hızı, verilerin güvenilirliliğinin sağlanmasında ve veri üzerinde kullanıcı yetkilendirmelerinde sorunlar, eksiklikler bulunmaktadır. Ayrıca ODBC ile verinin kullanılması için başka bir yazılım aracının da (örnek olarak VisualBASIC) kullanılacak olma şartı da vardır. Bu da yazılım aracının getirdiği olanaklara bağlı kalınmasını getirmektedir.

Son olarak Delphi 4 ve Enterprise versionuna ilave edilmiş olan Delphi/400 yazılımı  bir başka erişim alternatifidir.

Kurulu olan PC Network sistemi ile AS/400 erişim yöntemlerinde hem SNA (Systems Network Architecture) hem de ethernet üzerinden APPC (Advanced Program to Program Communication) kullanmaktadır. Bu da AS/400-NT bağlantılarında alternatifler getirmektedir. Hatta AS/400-NT bağlantısında SDLC kart kullanılarak 19.200 bps hızındaki bağlantılarda bile performansta ciddi bir sorun yaşanmamaktadır.

Delphi/400 içindeki “Borland Database Engine” aracı ile Oracle, Sybase, DB2, Informix, MS SQL Server, Access, Paradox, dBase gibi farklı veri tabanlarına erişilmektedir. Bu da bizlere gelecek zamanlarda olabilecek gelişmelere çok daha kolay ve hızlı adapte olma imkanı, esneklik getirmektedir.

AS/400 ve ORACLE verilerine SQL komutları kullanılarak erişip hızlı sorgulamalar yapmak mümkün olduğu gibi mevcut index dosyalarını kullanarak ta bilinen eski yöntemlerle de erişilmektedir.

AS/400 üzerindeki işletim sistemi olan OS/400 ait Data Areas, Data Queues ve Message Queues özelliklerini kontrol etmekte mümkündür.

Tek bir program içersinden hem AS/400 hem de Oracle verilerine erişmek mümkündür. Böylece farklı veritabanlarında geliştirilen uygulamalar arasında veri alışverişi kolaylıkla yapılabilmektedir.

Delphi/400 içersindeki bir takım yardımcı araçlar sayesinde (SQL Explorer gibi) program yazımına gerek kalmadan verilere erişmek ve inceleme yapmak imkanı vardır.

Delphi/400 ile geliştirilen projeler sonucunda .EXE dosya üretilmektedir. Bu dosya ve gerekli diğer dosyalar, kullanıcı disklerine veya server üzerinde paylaşılan yere konularak programların çalıştırılması sağlanmaktadır. Ancak çeşitli veritabanlarına erişim yollarının kullanıcı makinalarında tanımlanması gerekliliği unutulmamalıdır.

Delphi/400 içersindeki 130'dan fazla "component" araçla ki bunların bazıları direkt AS/400 dosya vb. erişimleri için özel olarak kullanılmaktadır, geliştiricilere, kolaylıklar sağlamaktadır. Ayrıca Internet için gerekli araçlar sayesinde TCP ve UDP protokolleri kullanılarak CGI, ISAPI ve NSAPI uygulamalarını desteklemektedir. Ayrıca uygulamalar içinde SMPTP, POP, HTML, HTTP ve FTP uygulamaları da yaratılabilmektedir.

Sonuçta yukarıda kısaca özetlemeye çalıştığım bu üç uygulama aracı kurumların sistemler arası entagrasyonuna çözümler getirmektedir. Bunların haricinde özellikle JAVA temelli uygulama araçlarıda kullanılmaya başlanmıştır. Ancak bunların yaygınlığı nispeten az olmakla beraber daha çok veritabanlarına Internet üzerinden erişmek veya browser kullanılarak sorgulama yapmak gibi amaçlara yöneliktir.