3.1 IIS (Internet Information Server)

3.1.1 KURULUM
Start/Settings/Control Panel'e (Başlat/Ayarlar/Denetim Masası) tıklayarak Control Panel'i (Denetim Masası) açıyoruz.  Control Panel'de Add Remove Programs (Program Ekle/Kaldır) linkine çift tıklayarak açılan pencerede "Add/Remove Windows Components"i (Windows Bileşenleri Ekle/Kaldır) tıklıyoruz. Karşınıza gelecek olan yeni pencerede windows bileşenlerini görebilirsiniz :



IIS linki üzerine çift tıklayarak veya "Details" linkine basarak IIS içerisinde yer alan bileşenleri (server ve servisler) görebilir, ihtiyacınız olanları işaretleyerek kurulmalarını sağlayabilirsiniz. Sıra ile bunlardan bahsedelim :



Common Files : IIS'in çalışabilmesi için gerekli dosyalar. Bu dosyaların mutlaka kurulması gerekmektedir.
Documentation : IIS, Web ve FTP serverlar üzerinden publish (yayın) ile ilgili yardımları ve örnekleri içeren dökümanlar.
File Transfer Protocol (FTP) Server : Dosya upload ve download işlemleri için gerekli olan servis.
Frontpage 2000 Server Extensions : Frontpage ve  Visual Interdev aracılığı ile web siteleriniz üzerinde işlem yapabilmenizi sağlayacak olan araç.
Internet Information Services Snap-In : IIS için gerekli olan yönetim arabirimi.
Internet Services Manager (HTML) : Browser aracılığı ile IIS'i ve web sitelerinizi yönetmenizi sağlar.
NNTP Service : Açılımı Network News Transfer Protocol olan NNTP servisi vasıtasıyla server üzerinden haber grupları yayınlayabilirsiniz.
SMTP Service : Açılımı Simple Mail Transfer Protocol olan SMTP servisi aracılığıyla server üzerinden mail gönderebilirsiniz. Bu servis ile sadece mail gönderebilirsiniz, mail alabilmek için bir mail server'a ihtiyacınız vardır.
Visual InterDev RAD Remote Deployment Support : Bu bileşen yardımıyla server'ınız üzerindeki dosyalara Visual InterDev ile uzaktan bağlanılarak direkt üzerinde çalışılabilmesi için gerekli desteği sağlayabilirsiniz.
World Wide Web Server : En önemli bileşen. Server'ınız üzerinden web sitelerinin tüm dünyaya yayınlanabilmesi için gerekli servis.

İhtiyacınıza göre istediğiniz bileşenleri seçtikten sonra sırasıyla OK ve Next tuşlarına basıyoruz. Böylece IIS kurulumunu tamamlamış oluyoruz.

NOT : Windows 2000 Professional yukarıda saydığımız bileşenlerin tümünü içermez. FTP Server, Frontpage 2000 Server Extensions ve SMTP Service bileşenlerini içermektedir.

 

3.1.2 IIS'E ERİŞİM

Web veya FTP sitesi tanımlamak ve ayarlarını yapmak için IIS'e birkaç farklı yoldan ulaşabilirsiniz :
1. Start/Settings/Control Panel/Administrative Tools/Internet Services Manager yolunu izleyerek,
2. Start/Programs/Administrative Tools/Internet Services Manager yolunu kullanarak,



3.  "My Computer"e sağ tıklayıp, "Manage" seçeneğine basarak açılacak olan "Computer Management" penceresinde "Services and Applications" bölümünden IIS'e ulaşabilirsiniz.



Genelde üçüncü yolun kullanılması tercih edilir, çünkü "Computer Management" penceresi vasıtasıyla IIS ile uğraşırken erişilmesi gerekebilecek hemen tüm araçlara ulaşabilir (Event Viewer, Local Users and Groups, Services, DNS servisi gibi).

            3.1.3 IIS'DE GENEL AYARLAR

IIS Ayarları :
"Internet Information Services" linkine sağ tıklayıp, "Properties" seçeneğine basarak "Internet Information Services Properties" penceresi açılır.



Bu penceredeki seçenekler yardımıyla yapılacak olan ayarlar, o makina üzerinde yer alan tüm siteler için geçerli olacaktır.

Internet Information Services :
Internet Information Services bölümünde Web ve FTP siteleri için genel ayarlar, bant genişliği sınırlaması ve dosya tipleri ile ilgili işlemler gerçekleştirilebilir.

Master Properties :
Bu bölümde WWW Service (Web Sitesi Yayınlama Servisi) ve FTP Service (FTP Sitesi Yayınlama Servisi) hizmetlerinin tüm sitelerinde geçerli olacak ayarlar yapılabilir. Her bir servis için "Edit"  tuşuna basılarak açılacak olan pencere yardımıyla ayarlar gerçekleştirilebilir.

Enable Banwidth Throttling :
Server üzerinde çalışacak olan tüm Web ve FTP siteleri için geçerli olacak bant genişliği sınırlaması gerçekleştirilebilir. Bu tür genel bir kısıtlama, bir veya birkaç adet sitenin yer aldığı kendinize ait bir server üzerinde uygulanmaz. Daha çok birçok sitenin barındırıldığı hosting firmaları için uygundur.

Computer MIME Map :
Bu bölümde makina üzerindeki tüm Web siteleri için geçerli olacak ve Web siteleri tarafından kullanıcıya ulaşması istenen dosya tipleri belirlenebilir.



Web siteleri üzerinden ziyaretçiye iletilmesi istenmeyen dosya tipleri de yine bu bölümden kaldırılabilir. 

Server Extensions :
Server Extensions bölümünde Frontpage Server Extensions ile hazırlanmış Web siteleri için ayarlar yapılabilir.



General :

Performance:
Web sitesinde yer alacak sayfa sayısını belirtilerek veya özel ayarlar yapılarak en iyi performans alınması sağlanabilir.
Client scripting : Frontpage Server Extensions tarafından otomatik oluşturulacak istemci taraflı scriptler için kullanılacak olan dil JavaScript veya VBScript olarak belirlenir.

Options :

Specify how mail should be sent :
Gerektiği durumda e-mail tabanlı web özelliklerini (e-mail form handler, ziyaretçiye mail göndermek) kullanırken gerekli olan mail ayarları "Settings" tuşuna basılarak yapılabilir.

Permissions :

Log authoring actions :
Bu kutucuk işaretlenerek Web sitesi üzerinde yapılan işlemlerin (dosya ekleme, silme gibi) kaydı (log) tutulabilir. Bu loglar _vti_log klasörü altında yer almaktadır.
Manage Permissions Manually :
Bu kutu işaretlenerek güvenlik ayarlarının Frontpage Server Extensions yerine elle yapılması sağlanabilir.
Require SSL for authoring :
Web sitesine üzerinde dosya ekleme ve silme gibi işlemlerin gerçekleştirilmesi sırasında SSL ile güvenlik sağlanması için bu bölüm işaretlenmelidir.
Allow authors to upload executables :
Web sitesine CGI veya ASP gibi scriptlerin veya diğer çalıştırılabilir dosyaların atılıp atılamayacağına bu bölümden karar verilebilir.


 

3.1.4 IIS'TE YERALAN SERVİSLER

 

Internet Information Services altında Default Web Site, Administration Web Site ve yaptığınız kuruluma göre Default FTP Site, Default SMTP Virtual Server, Default NNTP Virtual Server  servislerini  bulabilirsiniz.

Default Web Site,  IIS'in kurulumu esnasında oluşturulur. Ana dizin olarak "inetpub/wwwroot" klasörü seçilidir. Eğer bu siteyi hiçbir ayarını değiştirmeden korur ve tüm web sitelerini "inetpub/wwwroot" klasörü altına yerleştirirseniz http://IP_Adresi/klasör_adı şeklinde ulaşabilirsiniz. Default Web Site, otomatik oluşturulmasına rağmen Microsoft tarafından kullanılması pek tavsiye edilmemektedir.

Administration Web Site'da yine IIS kurulumu esnasında oluşturulur. IIS ve oluşturacağınız tüm web ve FTP sitelerinin ayarlarının makinanın başında olmaksızın internet üzerinden yapılabilmesini sağlar. http://ip_adresi:port_numarası/ şeklinde ulaşılabilir.

Her server veya IIS kurulumunda Administration Web Site için port değişmektedir. Port numarası sağ tıklayarak açılan menüden "Properties" e basıldığında görüntülenen "Administration Web Site Properties" penceresinde yer alan "TCP Port" bölümünden öğrenilebilir ve değiştirilebilir.


Default SMTP Virtual Server ile serverdan herhangi bir mail server kurmaya gerek kalmadan mail gönderilebilir. Bu servis ile SMTP aracılığıyla mail gönderilebilir fakat alınamaz.

Default NNTP Virtual Server , server üzerinden newsgroup hizmeti verilmesini sağlar.

 

3.1.5 WEB SİTESİ OLUŞTURMA
 

Web sitesi oluşturmak için, Internet Information Services'a sağ tıklayıp açılan menüden New >> Web Site 'a basılır..



Açılacak olan "Welcome to the Web Site Creation Wizard" isimli sayfada "Next" tuşuna basılır. "Web Site Description" sayfasında oluşturulacak web sitesi için bir açıklama girilir.


Enter the IP address to use for this Web site : Oluşturulan web sitesine ulaşılabilecek olan IP adresi burada tanımlanır. Bu IP adresi, DNS kayıtlarında yer alan IP adresi ile aynı olmalıdır.
TCP port this web site should use : Oluşturulan siteye hangi porttan ulaşılabileceği burada belirtilir. Varsayılan olarak bu değer 80 'dir. Normalde bu port değiştirilmez.
Host Header for this site : Oluşturulan siteye ulaşılması için gerekli olan bilgiler buraya yazılır. Bu genelde www.siteadi.com şeklindedir. Eğer www'den farklı bir header kullanmak isteniyorsa öncelikle bunun DNS kayıtlarına geçirilmesi gerekir.

"Web Site Home Directory" sayfasında sitenin yer aldığı klasörün harddiskteki tam adresinin,  "Browse" tuşu ile  yeri bulunur.

Adres kutusunun altında yer alan "Allow anonymous access to this Web site" kutusu varsayılan olarak işaretlidir. Böylece internet üzerinden herkes web sitesine ulaşabilir.

"Web Site Access Permissions : Web sitesi üzerinde nelerin çalışabileceği ve ziyaretçilerin web sitesi üzerinde yapabilecekler belirlenir.



Read :  Varsayılan olarak işaretlidir. Web sitesinde yeralan tüm sayfaların görüntülenmesi için gereklidir.
Run scripts (such asp ASP) : Varsayılan olarak işaretlidir. Web sitesinde yer alan ASP sayfalarının çalışabilmesi için gereklidir.
Execute (such as ISAPI applications or CGI) : Oluşturulan web sitesinde CGI ve ISAPI uygulamalarının çalışması için bu kutu işaretlenir.
Write : Oluşturulan web sitesinde ziyaretçilere dosya yazma hakkı vermek için bu kutu işaretlenir. Dikkat : Normalde böyle bir izin verilmez!.
Browse : Oluşturulan sitenin klasörlerinde ziyaretçilerin dolaşabilmesini sağlamak için bu kutu işaretlenir.  Böylece ziyaretçiler sitede yer alan tüm sayfaları ve resim gibi nesneleri görebilirler. Dikkat : Normalde böyle bir izin verilmez!.

 

3.1.6 IIS’ TE PERFORMANS

Microsoft' un Server işletim sistemleri ile beraber gelen IIS, NT tabanlı bir sunucudur. Win2000' de Pro versiyonu hariç default olarak kurulur. Pro' ya da daha sonradan CD' den kurulabilir. Tabii IIS kurulması ile beraber SMTP ve FTP servisleri de kurulur.

IIS bize tüm Web tabanlı uygulamaları geliştirip yerleştirmemize olanak sağlar. VB, C, C++ ve J++ uygulamalarına izin verir. IIS ile birlikte Microsoft Transaction Server kurmak da bize özellikle ASP uygulamalarında önemli avantajlar sağlar. Zira IIS ile Transaction Server' ın birleştirilmesi durumunda, Transaction Server, IIS de bir bileşen gibi çalışır. Her şeyden önce IIS kurulacak sistemin minimum gereksinimleri vardır. Bunlar;

* 500 Mhz işlemci. Tabii ki bir P75 de de IIS kurulabilir ama performans beklemek doğru değildir.

* RAM minimum 128 MB olmalı. Tabii buna oranlı olarak da minimum 500 MB kullanılabilir disk alanı olmalı. Aksi takdirde IIS' den iyi bir performans almak mümkün değil.

Dikkat edilecek diğer bir husus da, eğer kullanılan sistem sadece ASP uygulamalarını çalıştırıp denemek içinse; default olarak kurulan SMTP ve FTP servisi devre dışı bırakılabilir. Zira bunlar sistemi oldukça yavaşlatır.

Güvenlik açısından Win2000' de NTFS disk dosya sistemi tercih edilmeli, zira bu sistem bize disk üstünde permission hakları yaratmamıza olanak sağlar ve bu da güvenlik açısından çok önemlidir.

IIS' te dikkat edilmesi gereken diğer bir husus da Admin üyelerin sınırlı olması ve sadece ihtiyaç duyulan servislerin çalıştırılmasıdır. IIS manuel olarak kurulurken bize 3 değişik setup olanağı tanır.

1- Minimum

2- Typical

3- Custom

Bu kurulum dereceleri ISS'in performansını çok ciddi bir şekilde etkiler. şimdi sırası ile bu üç değişik setup opsiyonunu inceleyelim.

1- Minimum install

Minimum yükleme seçeneği en asgari disk alanını kullanır ve sadece belli başlı bileşenleri bize sunar;

Her üç kurulum şeklinde de, TCP/IP protokolünü kullanarak internet veya intranet üzerinde Web sitelerine ev sahipliği yapmamıza olanak sağlanır.

Script desteği ile, ASP uygulamalarını geliştirme ve sunma şansı verilir.

ActiveX desteklenir, OLE DB bağlantıları ile SQL olan ve olmayan kaynaklara erişim verir.

Server'a upload desteği sağlar (Posting Acceptor)

'Front page extensions' ı doğrudan destekler ve MMC olanağı tanır. Yani, yönetim araçlarını özelleştirme olanağı sağlar.

Manager snap-in olanağı tanınır. Bu özellik bize Web sitelerinin ve FTP' lerin grafik arayüzlü bir birim ile kontrolünü sağlar. Bir diğer olay ise index server desteğidir.

2- Typical install

Bu seçenek bizlere minimum install seçeneğinin vermiş olduğu bileşenlerin yanında şu ek bileşenleri verir:

FTP servisi; bir server için gereken tüm FTP özelliklerini yükler.

Internet Service Manager : Bu servis ile Web ve Ftp sitelerinin browser yardımı ile yönetimini yapabiliriz.

Documentation : Server ile ilgili tüm bilgileri verir. Ayrıca kurulum sırasında bize IIS üstünde tüm scriptleri debug etmemizi sağlayan bir debugger kurar.

Java Virtual Machine : server üzerinde bize tüm Java uygulamalarını işler hale getirir.

3- Custom install

Bu seçenek bize, isteğimize göre bir kurulum yapmamızı sağlar. Bu seçenek seçildiği vakit bize ayrıca, Site Server Express, Windows Scripting Host, Web Publish Wizard, SMTP, NNTP ve Certificate Server kurma olanağı tanır.

Kurulum sonrasında ise ayarlamamız gereken başka hususlar da var. Kurulum sonrasında ilk uğramamızda fayda olan yerlerden biri de "Default Web Site Properties" kısmı. Burası bizlere IIS üstünde oldukça kuvvetli etkisi olan özellikleri ayarlamamıza olanak sağlar. Performance Tuning kısmına geldiğinizde, Bağlantı sayısını, her zaman var olan bağlantıdan daha fazlaya ayarlanması önerilir. Böylece Bağlantılar daha hızlı olur ve performans yükselir. Fakat burayı abartmamakta fayda var. Zira aşırı yüksek tutulursa gereğinden fazla bellek ayrılmış olacak ve böylece, performans yükseltelim derken; performans daha da düşecektir. Bu oldukça önemli bir husustur.

Enable Bandwidth Throttling seçeneği de, yayınlanan Web sayfasının kullanacağı Bant genişliğinin ayarlanmasına olanak sağlar. Yine o sekmedeki bir diğer seçenek, HTTP Keep-Alives Enabled' dır. Bu seçenek işaretlenirse, sunucunun açık bağlantılara müsait olması sağlanır. Kısacası, istemcinin her talebinde bağlantı yeniden kurulmak zorunda kalmaz, bu da performansı bir ölçüde arttırır.

ISAPI filtrelerinin de burada önemli bir yeri vardır. ISAPI filtrelerinde gereksiz uygulamaların devre dışı bırakılması veya işlenmesi olayı vardır. Ayrıca buradan eğer sunucuda ASP haricinde, mesela PHP gibi sistemlerin de işlemesi isteniyorsa, ayarları yapılabilir.